نقش دولت در صیانت از سرمایه اجتماعی در نامه 53 نهج البلاغه

سرمایۀ اجتماعی از جمله مفاهیمی است که طی چند دهه اخیر توجه محققان علوم اجتماعی و همچنین سیاست‌مداران و اقتصاددانان را جلب کرده است. این مقوله بیشتر از آن ‌لحاظ مهم تلقی شده که تاثیر زیادی در توسعۀ جوامع دارد. در عین‌ حال، با توجه به تاثیر گسترده آن می‌تواند از جهات دیگر هم مورد عنایت و تاکید باشد، به‌خصوص سیاستمداران می‌توانند به این عنصر مهم که موجب پیشبرد برنامه‌ها و تحقق اهداف آن‌ها در جامعه می‌شود توجه بیشتری داشته باشند. پرداختن به موضوع سرمایۀ اجتماعی با توجه به روند نزولی آن در ایران اسلامی ما را بر آن می‌دارد تا ضمن استفاده از دانش و تجربیات دیگران به منابع غنی اسلامی خود توجه کنیم. یافته‌های این مقاله نشان می‌دهد نگاه امیر مومنان ع به مقوله تولید و حفظ سرمایۀ اجتماعی نگاهی دین‌محور و ارزش‌مدار است. او برای حاکم و کارگزاران دولتی در ارتباط با مقوله سرمایۀ اجتماعی، نقش محوری در حد الگوی ارزش‌ها و هنجارها قائل است. ایشان انتقال ارزش‌ها و هنجارهای سرمایه‌ساز را منوط به ارتباط و تعامل اخلاقی و حکیمانه حاکمیت با خدا و خلق می‌داند. وی پایبندی و اصرار بر ارزش‌های مهم اعتمادساز از قبیل تعبد خالصانه و عدالت را مورد تاکید قرار می‌دهد. در کل، می‌توان مدعی شد علی ع تولید و حفظ سرمایۀ اجتماعی را منوط به حفظ و تقویت و گسترش ارزش‌ها و هنجارهای دینی و الهی می‌داند. در این راستا هفت سیاست کلان سرمایه‌ساز در نامه 53 مورد تاکید قرار گرفته است که عبارتند از: مردم‌داری، تقید دینی حاکمان و کارگزاران، عدالت‌ورزی فراگیر، اخلاقی بودن حاکم و کارگزاران، شایسته‌سالاری، حفظ و ترویج ارزش‌ها، حکمت‌ورزی. این تحقیق از روش تحلیل اسنادی و تحلیل مضمون برای پاسخ به پرسش‌های تحقیق بهره برده است.

the role of the government in protecting social capital in letter 53 of nahj al-balāgheh

social capital is one of the concepts that have attracted the attention of social science researchers as well as politicians and economists during the last few decades. this category is considered more important because it has a great impact on the development of societies. at the same time، considering its wide impact، it can be emphasized in other ways، especially the politicians can pay more attention to this important element that leads to the advancement of programs and the realization of their goals in the society. dealing with the issue of social capital with regard to its downward trend in islamic iran prompts us to pay attention to our rich islamic resources while using the knowledge and experiences of others. the findings of this article show that the view of amir muʾminan (as) on the issue of production and preservation of social capital is a religion-oriented and value-oriented view. he considers the central role of the ruler and government officials in relation to social capital as a model of values ​​and norms. he considers the transfer of capitalist values ​​and norms to be dependent on the relationship and ethical and wise interaction of the sovereign with allah the almighty and the people. he emphasizes adherence and insistence on important trust-building values ​​such as sincere worship and justice. in general، it can be claimed that ali (as) considers the production and maintenance of social capital dependent on the maintenance، strengthening and expansion of religious and divine values and norms. in this regard، seven major capitalization policies have been emphasized in letter 53، which are: democracy، religious observance of rulers and officials، comprehensive justice، morality of the ruler and officials، meritocracy، preservation and promotion of values، wisdom. this research has used the method of document analysis and thematic analysis to answer the research questions.