انقلاب مشروطه و ظهور اجتماعات فرهنگی و ادبی: مطالعه موردی جمعیت فرهنگ رشت

نوشتار حاضر با هدف بررسی شناسایی زمینه‌های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی شکل‌گیری اجتماعات فرهنگی و ادبی اواخر دوره قاجار و اوایل دوره پهلوی تدوین شده است. فرض مسئله‌ای مقاله‌ این است که از یکسو مواجهه و تعامل جامعه ایرانی با غرب و دستاوردهای علمی و فکری آن و از سوی دیگر، فضای اختناق و عقب‌افتادگی فکری و سیاسی و اجتماعی در اواخر دوره قاجار،موجبات پیدایش آگاهی‌های سیاسی و فرهنگی را فراهم ساخت. در نتیجه چنین فضا و شرایطی از جامعه پس از انقلاب مشروطه، اجتماعات فرهنگی و ادبی در پاسخ به نیازهای فرهنگی و اجتماعی ناشی از تغییرات جدید شکل گرفتند. تحقیق حاضر از نوع تحقیقات اسنادی است که با روش مطالعه اسنادی و کتابخانه‌ای و استفاده از تکنیک فیش‌برداری از منابع مکتوب موجود انجام شده است. نتایج حاصله بیانگر آن است که با توجه به وجود زمینه‌های تاریخی و سیاسی چون افتتاح مجلس شورای ملی، انتشار روزنامه‌های آزاد، تدوین قانون اساسی و متمم آن و.. و همچنین تحولات ادبی در دهه‌های پایانی دوره قاجار، زمینه برای شکل‌گیری اجتماعات فرهنگی و ادبی مانند جمعیت نسوان وطن‌خواه ایران، جمعیت فرهنگ رشت و مشابه آن فراهم گردید.

the constitutional revolution and the emergence of cultural and literary communities: a case study of rasht cultural population

this article is compiled with the aim of identifying the political، social and cultural contexts of the formation of cultural and literary communities in the late qajar period and early pahlavi period. the problematic premise of the article is that on the one hand، iranian society's encounter and interaction with the west and its scientific and intellectual achievements، and on the other hand، the atmosphere of intellectual، political and social suffocation and backwardness at the end of the qajar period، caused the emergence of political and cultural awareness.as a result of such atmosphere and conditions of the society after the constitutional revolution، cultural and literary communities were formed in response to the cultural and social needs caused by the new changes. the current research is a type of documentary research that was done with the method of documentary and library study and using the technique of scanning existing written sources. the results show that due to the existence of historical and political contexts such as the opening of the national assembly، the publication of free newspapers، the drafting of the constitution and its amendments، and also the literary developments in the last decades of the qajar period، the context for the formation of cultural and literary communities like the patriotic female population of iran، rasht cultural population and similar ones were provided.