واکاوی اعتماد در گفتمان‌های سیاسی بازتاب یافته در کلیله و دمنه

در این پژوهش با رویکرد توصیفی–تحلیلی، به بررسی «اعتماد» در گفتمان‌های سیاسی بازتاب یافته در کلیله و دمنه پرداخته و رابطۀ پنج مولفة امنیت، نظام طبقاتی، خویشاوندی، دشمن و خطاکاران، در نسبت با اعتماد سنجیده شده است. یافته‌های پژوهش، نشان می‌دهد دربارۀ اعتماد، با توجه به موقعیت ها و وضعیت هایی که شخصیت ها در آن قرار می گیرند، گفتمان های متفاوتی وجود دارد؛ چنان که دربارۀ رابطۀ با شاه و دربار سه گفتمان دیده می شود: گفتمان محتاطانه که در آن بر محدودسازی شعاع اعتماد تاکید می گردد؛ گفتمان فرصت‌طلبانه که دستیابی به اعتماد را ممکن می‌داند و گفتمان اصلاح‌گرایانه که شاه با پذیرش خطا و تکیه بر خرد، در پی بازسازی اعتماد است. در زمینۀ انتخاب کارگزاران، در گفتمان سیاسی غالب، اعتماد بر اساس قدرت، ثروت و خویشاوندی است؛ اما در گفتمان بدیل که فرودستان مدافع آن هستند، بر شایستگی های فردی تاکید می شود. دربارۀ اعتماد به دشمن، سه نگرش: بی‌اعتمادی مطلق، اعتماد عقلانی و اعتماد مبتنی بر ویژگی‌های فردی بازنمایی شده است. در خصوص خطاکاران نیز میزان اعتماد، به جایگاه اجتماعی افراد و نوع خطا وابسته است؛ چنان که خطاهای کوچک فرودستان با گذشت مواجه می‌شود؛ اما خطای فرادستان، حتی کوچک، بازیابی اعتماد را دشوار می‌کند. در مجموع، می توان گفت در گفتمان های سیاسی بازنمایی شده در کلیله و دمنه، ضمن تثبیت برخی هنجارهای سنتی، امکان بازاندیشی در روابط قدرت و عبور از مرزهای نظام طبقاتی وجود دارد. این رویکردها نشان می‌دهد اعتماد سیاسی در کلیله و دمنه، متاثر از بافت اجتماعی، جایگاه طبقاتی و راهبردهای کنشگران است.

dissection of trust in political discourses in kalila wa-dimna

employing the descriptive-analytical approach, the present article examines 'trust' in the political discourses reflected in kalila wa-dimna. it aims at evaluating five components: security, class system, kinship, enemy, and wrongdoers in relation to trust. the study's findings indicate that there are various discourses about trust, depending on the conditions and states in which the characters are placed. given the king's relationship with his courtiers, there are three noticeable discourses. the first discourse is caution. it emphasizes the need to limit the scope of trust. the second is opportunism, which holds that trust is accessible. the last discourse is reformation, assuming that the king can restore trust by forgiving flaws and using his reason. given the selection of agents and executives in the dominant political discourse, the basis of trust is power, wealth, and kinship. however, the alternative discourse, supported by the powerless class, stresses personal meritocracy. considering trust in the enemy, there are three types of trust: complete mistrust, rational trust, and trust based on individual characteristics. the degree of trust in wrongdoers depends on their social positions and the offences they commit. the flaws of the powerless are condoned, but the wrongdoing of the powerful class, even though minor, makes rebuilding trust difficult. in conclusion, it can be argued that in the political discourses reflected in kalīla wa-dimna, there is the possibility of crossing class boundaries and reconsidering power relationships, as well as establishing traditional norms. according to this study, trust in kalīla wa-dimna is influenced by class position, social background, and reformers' strategies.