شورش علیه طبقۀ خویشتن (بررسی تطبیقی تیپ شخصیت «ناتاشا» در رمان مادر و شیرین در داستان کوتاه نامه‌ها)

تیپ شخصیت های قهرمانان در مکتب رئالیسم سوسیالیستی معمولاً از دل تودۀ مردم برگزیده می شوند، اما در برخی از آثار بزرگ علوی، مثل داستان نامه ها و رمان چشم هایش، افرادی از طبقۀ برتر پا به میدان مبارزه علیه طبقۀ مرفه خویش می گذارند. به زعم برخی پژوهشگران، حضور این افراد در صحنۀ انقلاب تصنعی است و علوی بیهوده می کوشد تا بین جریان انقلاب و افرادی از طبقۀ برتر ارتباطی ایجاد کند. مسئلۀ جستار حاضر، این است که پل زدن میان انقلاب و لایۀ متوسط یا مرفه جامعه، تنها ایده و عقیدۀ علوی و حاصل نگاه صرف او نبوده و می توان رد و سابقۀ چنین پیوندی را در آثار اصیل رئالیسم سوسیالیستی مشاهده کرد؛ خاصه در رمان مادر که به عنوان الگو و به عنوان نمادی از ادبیات سیاسی و مقاومت به شمار می آید. درنگی در این رمان نشان می دهد که توجه ویژۀ گورکی به قشرهای فرودست سبب نمی شود که از توان و پتانسیل افراد طبقۀ فرادست (بورژوا) غافل شده و آن ها را به یکباره طرد و انکار کند. بلکه برعکس، او به ترسیم تصویری از افراد طبقۀ بالادست می پردازد که شخصیتی انقلابی دارند و هم دست و همراه با پرولتاریا علیه طبقۀ خویش می شورند و به ستیز علیه ظلم و ستم اربابان، سرمایه داران و طبقۀ برتر برمی خیزند. مقالۀ حاضر که به روش توصیفی تحلیلی، با بهره گیری از امکانات کتابخانه ای و رویکرد تطبیقی نوشته شده است، می کوشد تا به بررسی تطبیقی تیپ شخصیت های «ناتاشا» و «شیرین» (در رمان مادر ماکسیم گورکی و داستان نامه ها اثر بزرگ علوی) بپردازد. نتایج پژوهش حاضر نشان می دهد که ناتاشا و شیرین هر دو دخترانی از طبقۀ مرفه اند که با داشتن ویژگی ها و دلایلی مشترک ضد طبقۀ خویش می شورند.

rebellion against your own social class:comparative examination of 'natasha' in maxim gorky's novel: mother and 'shirin' in bozorg alavi's novella: letters

hero-character types in the socialist-realist movement are chosen from the masses. nonetheless, in some of bozorg alavi's works, such as her eyes and letters, some characters from the upper echelon of society rebel and fight against their privileged class. in the eyes of some scholars, the presence of these characters in the revolution scene is artificial, and the novelist in vain seeks to bridge the gap between these upper-class characters and the revolution current. the present essay believes that linking the revolution with the middle class/ privileged class has not been bozorg alavi's idea only. one can track the examples of these kinds of links in authentic socialist-realist works, particularly, in gorky's mother regarded as the model and the symbol of resistant and political literature. reflecting on gorky's mother indicates his attention to the lower-class characters neither makes him ignore the potential of the privileged class nor marginalizes and removes them outright. on the contrary, gorky depicts some of his bourgeois characters with revolutionary personalities. these bourgeois revolutionary characters work with the proletarian class rebelling against their class, alongside the working class, these bourgeois characters fight against the tyranny of masters and capitalists from the upper class. adopting a descriptive-analytical approach and benefitting from library research and the comparative method, the current study seeks to examine the 'personality type' of 'natasha' and 'shirin' in gorky's mother and alavi's letters. this study's findings demonstrated that natasha and shirin are female characters from a privileged class; they have commonalities and similar reasons to revolt against their class.