بازشناسی عناصر ارتباطی عاشورا و دلالت‌های ضمنی

حادثه عاشورا به دلیل اهمیت و تاثیر زیادی که از خود به‌جای گذاشته، از منظره‌های مختلف مورد تحلیل قرار گرفته است. شاید بتوان گفت، کمتر حادثه‌ای در جهان، به‌ویژه در جهان اسلام، مثل عاشورا نفوذ فرهنگی داشته و به لایه‌های عمیق روان انسان‌های آزاده رسوخ پیدا کرده است؛ بنابراین، این پدیده از منظر ارتباطی منحصربه‌فرد است و رموز بسیاری برای کشف شدن دارد؛ اما علی‌رغم این اهمیت و نفوذ، کمتر از جنبه ارتباطی مورد بررسی قرار گرفته است. در این راستا، هدف پژوهش حاضر شناخت عناصر ارتباطی عاشورا، به‌ویژه معانی مندرج در آن‌ها، با الهام از رویکرد نشانه‌شناختی، دلالت‌های صریح و ضمنی آن‌ها است. نتایج حاکی از آن است که امام حسین†، با اذعان به عدم پیروزی ظاهری، جهت پیروزی نرم‌افزاری و احیای سنّت رسول‌الله هدف‌گذاری نموده است. عناصر و مولفه‌های عاشورا همچون «بهره‌گیری از زمان و مکان مقدس»، «واسازی و ارائه منشور»، «انتخاب مقصد آشنا»، «حرکت تجملی مذنّث»، «بهره‌گیری از شعر»، «نمادسازی از آب»، «تولید کلمات قصار و دوگانه‌های مفهومی» و «نمادسازی از اشک»، هرکدام دلالت ضمنی خاصی دارند. شناخت این دلالت‌ها علاوه‌بر اینکه منطق این عناصر را برای مخاطب عصر حاضر روشن می‌کند، دلالت‌های ضمنی را هم نشان می‌دهد. مجموع مولفه‌ها نیز متضمن یک دلالت ضمنی فراگیر، یعنی احیای دین محمدˆ و ترسیم مسیر هدایت برای آزدگان جهان، به‌ویژه امّت محمدˆ، در همه اعصار و قرون است.

recognition of the communicative elements of ashura and their implicit connotations

the ashura event, due to its immense significance and impact, has been analyzed from various perspectives. it may be argued that few events in the world, particularly in the islamic world, have had cultural penetration comparable to that of ashura, deeply influencing the psyche of free-spirited individuals. thus, this phenomenon is unique from a communicative perspective and contains numerous mysteries awaiting discovery. however, despite its importance and influence, it has been rarely examined from a communicative standpoint. accordingly, the present study aims to identify the communicative elements of ashura, particularly their embedded meanings, inspired by a semiotic approach, exploring their explicit and implicit connotations. the results indicate that imam ḥusayn (peace be upon him), acknowledging the lack of apparent victory, aimed for a soft victory and the revival of the sunna of the messenger of allah (peace be upon him). the elements and components of ashura, such as utilization of sacred time and space, deconstruction and presentation of a manifesto, selection of a familiar destination, symbolic use of feminine decorum, utilization of poetry, symbolization of water, production of aphorisms and conceptual dichotomies, and symbolization of tears, each possess unique implicit connotations. understanding these connotations not only elucidates the logic behind these elements for contemporary audiences but also reveals their implicit messages. collectively, these components signify an overarching implicit connotation: the revival of the religion of muhammad (peace be upon him) and the delineation of a path of guidance for the free-spirited individuals of the world, particularly the ummah of muhammad (peace be upon him), in all ages and eras.