زنان و کنشگری اجتماعی سیاسی: تحلیلی بر بازنمایی زنان در سریال‌های «کیف انگلیسی» و «بانوی سردار»

زنان همواره به عنوان نیمی از افراد تشکیل‌دهنده جامعه، با کنشگری اجتماعی و سیاسی خود در عرصه جامعه و سیاست، تاثیرگذاری قابل توجهی داشته‌اند. بر این اساس، هدف پژوهش حاضر تحلیل بازنمایی کنشگری اجتماعی - سیاسی زنان در دو سریال تاریخی «کیف انگلیسی» و «بانوی سردار» است. دو سریال انتخاب شده روایتگر دو برهه مهم از تاریخ صد سال گذشته جامعه ایران هستند که نقش‌آفرینی زنان نیز در آن پررنگ است. در این پژوهش از روش تحلیل روایت گریماس استفاده شده است. یافته‌های تحقیق حاضر نشان می‌دهد که در هر دو سریال مورد بررسی، طبقه اجتماعی زنان مهم‌ترین عامل تاثیرگذار بر کنش سیاسی و اجتماعی آنان بوده است، گرچه تسلّط ساختار جامعه مردسالار بر عاملیت زنان مشهود است. اگرچه در هر دو سریال تاثیرگذاری زنان در امر سیاست برجسته‌سازی شده است، لیکن نقش مردان در پشت‌پرده به صورت آشکار و پنهان نیز بازنمایی می‌شود. زنان بازنمایی شده مورد بررسی در این سریال‌ها با به‌کارگیری عاملیت خود در مبارزه با بیگانگان در برهه‌هایی از تاریخ ایران نقش مهمی داشته‌اند. هرچند در سریال «بانوی سردار» عاملیت شخصیت تاریخی سریال (بی بی مریم) در تقابل با ظلم و ستم بر مردم توسط کارگزاران داخلی و استعمارگران بیرونی پررنگ‌تر، غالب‌تر و اثرگذارتر بوده است. با توجه به موضوع تبدیل سرمایه‌های فرهنگی به انواع دیگر سرمایه و مخصوصاً سرمایه‌های اقتصادی و اجتماعی بوردیو، شخصیت‌های زن اصلی در هر دو سریال از آنجایی که در خانواده‌هایی از طبقات بالای اجتماعی به دنیا آمده و رشد پیدا کرده‌اند، امکانات آموزشی و مهارت‌های مختلف داشته و یادگیری علوم زمان خودشان و حتی دانستن زبان دیگری غیر از فارسی برایشان فراهم بوده است. هر دو شخصیت براساس جایگاه خانوادگی‌شان و سرمایه‌های فرهنگی و اقتصادی که در درون خانواده داشته‌اند، از پایگاه اجتماعی بالایی برخوردار هستند، و این امر به وضوح در هر دو سریال به تصویر کشیده شده است.

women and social-political activism: an analysis of the representation of women in the series the english briefcase and lady of the leader

women, as half of the society's population, have significantly influenced society and politics through their social and political activism. accordingly, the aim of the present research is to analyze the representation of women's social-political activism in two historical television series, the english briefcase and lady of the leader. these two selected series depict two important periods in the past century of iranian history, in which women's roles are also highlighted. this study employs the greimasian narrative analysis method. the findings indicate that in both series under examination, the social class of women is the most influential factor in their political and social actions, although the dominance of a patriarchal societal structure over women's agency is evident. while both series emphasize women's influence on politics, the role of men behind the scenes, both overtly and covertly, is also represented. the women depicted in these series have played significant roles in resisting foreign influence in critical moments of iranian history through the use of their agency. however, in the series lady of the leader, the agency of the series' historical character (bibi maryam) is more prominently and effectively portrayed in confronting the oppression and injustice imposed on the people by both domestic officials and external colonialists. considering bourdieu's concept of converting cultural capital into other forms of capital, particularly economic and social capital, the main female characters in both series, who were born and raised in upper-class families, had access to education and various skills, including learning the contemporary sciences of their time and even knowing a language other than persian. both characters, based on their familial status and the cultural and economic capital they possessed within their families, enjoyed a high social standing, which is clearly depicted in both series.