بررسی عوامل و زمینه‌های مشارکت اجتماعی در منابع اسلامی

هدف پژوهش حاضر بررسی عوامل و زمینه‌های مشارکت اجتماعی در منابع اسلامی بود. روش پژوهش توصیفی- تحلیلی بوده و نتایج نشان داد که، ایجاد مشارکت اجتماعی تابع عوامل و زمینه‌های چهارده‌گانه‌ «رضایت عمومی»، «اعتماد عمومی»، «نظم»، «امنیت»، «آزادی سیاسی»، «وجود اشتراک در ارزش‌های بنیادین»، «شفاعت اجتماعی»، «احساس تهدید منافع»، «عدالت»، «شفافیت»، «تامین حقوق عمومی»، «تعامل میان حاکمیت و ناظران»، «مذاکره با مخالفان» و «حمایت از مشارکت‌کنندگان» است. همچنین میان مشارکت اجتماعی و تغییرات اجتماعی رابطه معکوسی وجود دارد. به هر میزان مشارکت اجتماعی افزایش یابد، سازگاری افزایش یافته و امکان تغییرات اجتماعی کاهش می‌یابد؛ و به هر میزان مشارکت کاهش یابد، امکان تغییرات اجتماعی بالا می‌رود. با توجه به روایات امیرالمومنین(ع) از علل تغییرات اجتماعی و شکل‌گیری انقلاب، گسترش نارضایتی‌ها و شکاف میان مردم و حاکمیت است، که احتمال دارد واقعی و براساس ظلم باشد، یا بر اثر سوء مدیریت و عدم شفافیت در ارتباط با مردم باشد، که سبب کاهش مشارکت می‌شود. به عبارت روشن‌تر، با افزایش نارضایتی‌ها، نسبت مردم با حاکمیت، نسبت سلبی می‌شود که تغییرات اجتماعی در بلندمدت را به دنبال دارد.

examining the factors and contexts of social participation in islamic sources

the present study aims to examine the factors and contexts of social participation in islamic sources. the research method is descriptive-analytical، and the results indicate that the creation of social participation is contingent upon fourteen factors and contexts: public satisfaction، public trust، order، security، political freedom، shared fundamental values، social intercession، perceived threat to interests، justice، transparency، protection of public rights، interaction between governance and observers، negotiation with opponents، and support for participants. additionally، there is an inverse relationship between social participation and social changes. as social participation increases، adaptation also increases، reducing the possibility of social changes; conversely، as participation decreases، the possibility of social changes rises. according to the narrations of amir al-mu'minin (peace be upon him)، the causes of social changes and the formation of revolutions include the expansion of dissatisfaction and the gap between the people and the governance، which may be real and based on oppression، or due to mismanagement and lack of transparency in communication with the people، leading to a decrease in participation. in other words، as dissatisfaction increases، the relationship between the people and the governance becomes negative، resulting in long-term social changes.