تحلیل فضایی کیفیت کالبدی مسکن در سکونتگاه ‏های رسمی و غیررسمی (مطالعه موردی: منطقه 1 کلانشهر تبریز)

شاخص‏ های مسکن ابزار مناسبی برای شناخت وضعیت مسکن در ابعاد مختلف هستند. هدف پژوهش حاضر بررسی کیفیت کالبدی مسکن و مقایسه آن در محله ‏های رسمی و غیر‏رسمی کلانشهر تبریز می ‏باشد. پژوهش حاضر در دسته تحقیقات کاربردی بوده و به لحاظ روش ‏شناختی جزو پژوهش ‏های توصیفی – تحلیلی است. بدین منظور با بهره ‏گیری از مطالعات کتابخانه ‏ای پژوهش از 7 متغیر؛ عمر بنا، نوع سازه، کیفیت بنا، تعداد طبقات، مساحت مساکن، سطح اشغال و تراکم ساختمانی بعنوان شاخص کیفیت کالبدی مسکن مستخرج از طرح تفصیلی کلانشهر تبریز 1395 استفاده شد. از روش تحلیل عاملی و بار عاملی متغیرها برای وزن ‏دهی متغیرها استفاده شد و تجزیه‏ و تحلیل داده ‏ها بصورت مجزا از طریق تحلیل فضایی در محیط نرم‏ افزار arc gis و روش الکتره در محیط نرم ‏افزار اکسل صورت گرفت. پژوهش از طریق تحلیل فضایی به ارزیابی توزیع فضایی کیفیت کالبدی مسکن در سطح محلات دست یافت و همچنین از طریق روش الکتره محلات با توجه به شاخص کالبدی کیفیت مسکن رتبه‏ بندی شده و سپس هر دو یافته با هم مورد مقایسه قرار گرفتند. یافته ‏های پژوهش نشان داد که بر اساس تحلیل فضایی محلات گلپارک، زمرد، ولیعصر و گلکار بیشترین مساحت را به لحاظ کیفیت برخوردار بوده و همچنین مطابق یا یافته ‏های الکتره محلات زمرد، ولیعصر و گلکار در رتبه اول تا سوم قرار دارند.

spatial analysis of the physical quality of housing in formal and informal settlements (case study: zone 1 of tabriz metropolis)

housing indices are a suitable tool for understanding the housing situation in different dimensions. the current research aims to investigate the physical quality of housing and compare it in formal and informal settlements in the tabriz metropolis. the current research is in the category of applied research and terms of methodology, it is among descriptive-analytical research. for this purpose, by using library studies, the research of 7 variables; building life, structure type, building quality, number of floors, housing area, occupancy level, and building density were used as indicators of the physical quality of housing extracted from the detailed plan of tabriz metropolis 2015. the factor analysis method and factor loading of the variables were used to weigh the variables and the data analysis was done separately through spatial analysis in the arc gis software environment and the electre method in the excel software environment. through spatial analysis, the present study achieved the evaluation of the spatial distribution of the physical quality of housing at the neighborhood level, and also through the electre method, the neighborhoods were ranked according to the physical index of housing quality, and then both findings were compared. the findings of the research showed that based on the spatial analysis, golpark, zumard, valiasr, and golkar neighborhoods have the largest area in terms of quality, and according to electre's findings, zumard, valiasr and golkar neighborhoods are ranked first to third.