رهیافت انتقادی به تصویر سازی حضرت زهرا(س) در سه ویراست دائره المعارف اسلام چاپ لیدن

از دیرباز شناخت اسلام پایه و اساس شرق اسلامی بوده است همین پیوستاری موجب شده است تا خاورشناسان متعددی بدنبال شناخت اسلام و تشریح مبانی آن و نیز واکاوی زوایای حیات رسول خدا (ص) واهل‌بیت (ع) بویژه فاطمه زهرا(س) به مثابه اسوه رفتاری جامعه زنان مسلمانان باشند.این درحالی است که به دلایل مختلف از جمله ارتباط نسبی با رسول خدا(ص) و همسری علی (ع)و مادری حسنین (ع) و نیز متاثر از کنش گری سیاسی و مذهبی بویژه در بزنگاه تاریخی پس از رحلت رسول خدا (ص) شناخت حضرت زهرا را برای مستشرقین الزامی نموده است.یکی از مهمترین و شاید سهل‌الوصل ترین مطالعات تاریخی که می تواند تصویری از حضرت زهرا(ص) ارائه دهد دائره‌ المعارف ها هستند.این مقاله قصد دارد تا ضمن بررسی مدخل های فاطمه زهرا در دائره المعارف های اسلام به این سوال پاسخ دهد که نویسندگان مدخل فاطمه زهرا(س) چه کسانی هستند و چه رویکرد و روشی درتشریح و تدوین مدخل مورد نظرداشته اند؟ و چه تصویری از فاطمه زهرا ارائه داده اند؟ شاخصه ها و مولفه های مدخل های مورد نظر چیست؟ آیا ترس از اسلام و ناشناختگی از اصول و فروع آن موجبات بدفهمی مستشرقان از تاریخ اسلام شده است؟ آیا نویسندگان ویراست دوم تحت تاثیر گفتمان اسلام فوبیا و یا نویسندگان صاحب ویراست نخست بوده اند؟ شاخصه ها و مولفه های مدخل های مورد نظر چیست؟به دلیل ماهیت تاریخی و رویکرد انتقادی روش مطالعه در این مقاله روش تاریخی historical criticism متکی بر توصیف و تحلیل داده فراتر از تفسیرها و روایت‌های جزمی‌ خواهد بود.

a critical approach to the portrayal of hazrat zahra (pbuh) in three editions of the encyclopedia of islam, leiden

understanding the history of islam has been the foundation of the islamic east since ancient times, and the main pillar of familiarity in the field of islamic history is the understanding of the life and tradition of the messenger of god (pbuh) and his family. this connection has led many orientalists to seek to understand islam and analyze the dimensions of the life of the messenger of god (pbuh) and his family. understanding the life of hazrat zahra (pbuh) as the daughter of the prophet and the wife of his successor and the mother of hassan and hussein (pbuh), as well as being influenced by her unique personality in the history of islam, is essential for orientalists, because she was a political and religious activist, especially in important historical events after the death of the messenger of god (pbuh). one of the most important historical studies of encyclopedias is that they can present a scientific picture of hazrat zahra. this article aims to answer the following questions: who are the authors of the entry on fatima zahra (pbuh) and what approach and method did they use in explaining and compiling the entry in question? what are the characteristics and components of the entries in question? were the authors of the second edition influenced by the islamophobic discourse? given the historical nature and critical approach, the study method in this article will be historical criticism, relying on description and analysis of data, beyond dogmatic interpretations and narratives.