مطالعه ی کمّی تغییرات هویت منظر اجتماعی- اکولوژیک با رویکرد تاب آوری فضایی و داده های ماهواره ای

اهداف: پیشرفتهای اخیر در مباحث بوم شناسی منظر و داده های ماهواره ای فرصتی را برای تغییر رویکردها در برنامه ریزی پایدار شهری فراهم آورده و پتانسیل بالایی برای بهبود تاب آوری در تعامات سیستمهای اجتماعی- اکولوژیک ایجاد نموده است. در این پژوهش با استفاده از مفهوم تاب آوری فضایی و سنجش مولفه ها و روابط کلیدی منظر اجتماعی-اکولوژیکی در طول زمان، آستانه های مرتبط با هویت به صورت کمی استخراج گردید تا راهکاری را برای پیوند اهداف ملموس مدیریتی و نظریه ی تاب آوری ارائه نماید.روشها: با ارزیابی منظر اکولوژی شهر قم به وسیله ی متریک های mn-area ،np ،ca ،pland و داده های ماهواره ای، تغییرات تاب آوری منظر این شهر طی یک دوره سی ساله مبتنی بر نظریه ی تاب آوری فضایی مورد تحلیل قرار گرفت.یافته ها: با تعریف و استخراج آستانه های هویتی، تغییرات هویتی منظر شهر در ارتباط با تاب آوری در سالهای آتی پیش بینی شد. سپس با شناسایی الگوهای فضایی-هویتی شهر در دوره های مختلف و سنجش آنها بر اساس ابعاد تاب آوری، پیشنهاداتی قابل اندازه گیری و سنجش برای سیاستگذاران و برنامه ریزان در راستای قرارگیری منظر شهر در تعادلی جدید، تاب آور و پایدار ارائه گردید. نتیجه گیری: منظر شهر قم در سال 2009 و 2019 از آستانه ی اول و دوم هویتی عبور کرده است و با ادامه ی روند کنونی در 20 سال آینده عبور از سومین آستانه (دگرگونی کامل هویت منظر) اتفاق خواهد افتاد و چنانچه روند کاهش مساحت ساختارهای سبز ادامه یابد، منظر به مرحله ی جبران ناپذیری از لحاظ تاب آوری میرسد.

the quantitative study of socio-ecological landscape identity changes by spatial resilience approach and satellite data

aims: recent advances in landscape ecology and satellite data have provided an opportunity to change approaches in sustainable urban planning and have created a high potential for enhancing resilience in the interactions of social-ecological systems. in this research, by using the concept of spatial resilience and measuring the critical components and relationships of the socio-ecological landscape over time, the thresholds related to identity were quantitatively extracted to provide a solution for linking concrete management objectives and the theory of resilience.methods: by evaluating the ecological landscape of qom city using pland, ca, np, area-mn metrics and satellite data, the changes in landscape resilience of this city during thirty years based on the theory of spatial resilience were analyzed.findings: by defining and extracting identity thresholds, identity changes in the city landscape were predicted concerning resilience in the coming years. then, by identifying the spatial-identity patterns of the city in different periods and measuring them based on resilience dimensions, measurable suggestions were presented to policymakers and planners to place the urban landscape in a new, resilient, and sustainable balance.conclusion: the landscape of the city of qom in 2009 and 2019 has crossed the first and second thresholds of identity, and with the continuation of the current trend, in the next 20 years, traveling the third threshold (complete transformation of landscape identity) will happen, and if the process of reducing the green area structures continues, the landscape will reach an irreparable stage in terms of resilience.