تهیه و استخراج مواد گیاهی برای دفع حشرات و به کارگیری موثر آن در حفاظت از منسوجات تاریخی – فرهنگی

بهره‌گیری از عصاره گیاه اکالیپتوس به‌عنوان عامل بازدارنده و روش محافظتی برای آثار پشمین در برابر حشرات مهاجم ابداع شد. استفاده از این ماده به شیوه معرفی‌شده در این ابداع، ضمن اینکه مبتنی بر هدف این پژوهش برای منسوجات و بافته‌های تاریخی ایمن است، سازگاری حداکثری با محیط زیست و اکوسیستم داشته و برای انسان نیز خطری دربر ندارد. استفاده از این عصاره، هیچ تاثیر نامطلوبی (از قبیل تغییر خصوصیات فیزیکی، ظاهر و مقاومت الیاف) بر روی بافته‌های پشمی ندارد. پیش از این تحقیق، خواص ضد حشره‌ ترکیبات موجود در اکالیپتوس شناخته‌شده و از روغن آن به روش‌های مختلف برای کنترل آفات انباری و عصاره الکلی آن در کنترل حشرات انگلی در دام‌های مو بلند استفاده شده و به ثبت رسیده‌اند (cn 102065711 b، us 20120128648 a1، ep 2488036 a2، cn 103070195 a) . در این روش، عصاره اکالیپتوس در اتانول 96 % به روش سوکسله. استخراج‌شده و نوارهای کاغذی با ph خنثی به آن آغشته می‌شوند. برای ارزیابی تاثیر روش، نمونه‌ تیمار شده با نوارهای کاغذیِ آغشته به عصاره اکالیپتوس و نمونه شاهد، در انکوباتور با دمای 30- 25 درجه سانتی‌گراد و رطوبت نسبی 50% در چرخه‌ روزانه‌ی 16 ساعت روشنایی و 8 ساعت تاریکی به مدت 90 روز در معرض سوسک قالی (گونه‌ی anthrenus vrbasci) قرار داده شدند و رفتار بازدارندگی هر دو نمونه در برابر این حشره بررسی شد. در طول دوره ارزیابی، کاهش وزن نمونه‌ها به‌عنوان شاخص فعالیت مخرب حشره، در نظر گرفته شد. در نهایت، نتایج به دست آمده از بررسی تغییرات وزنی نمونه شاهد و نمونه تیمار شده، نشان داد که نمونه تیمار شده در مقایسه با نمونه شاهد، کاهش وزن کمتری داشته و این امر را می‌توان به عدم تغذیه حشره از نمونه تیمار شده نسبت داد. این مطلب تاییدی است بر اینکه که نمونه آغشته به عصاره الکلی اکالیپتوس نسبت به نمونه شاهد، از 99/58 % اثر بازدارندگی در برابر تخریب ناشی از حمله سوسک قالی برخوردار شده است. نکته دارای اهمیت در این ابداع این است که نوارهای حاوی عصاره اکالیپتوس به‌عنوان یک ضد حشره سازگار با محیط زیست، انسان و اثر تاریخی، می‌توانند در موارد گوناگونی چون بسته‌بندی بافته‌های پشمی روکش ویترین‌ها و جعبه‌های نگهداری از آثار، لایه‌های محافظ در بین آثار در مخازن و سایر شرایط آسیب زای مشابه به کار گرفته شوند؛ و هزینه تولید این نوارها نیز پایین بوده و نسبت به سایر روش‌ها از ایمنی و کارایی بالاتری برخوردار هستند. [i] عصاره‌گیری با استفاده از دستگاه سوکسله یکی از روش‌های رایج در استخراج مواد موثر از مواد جامد است. در این روش با استفاده از بخار حلال مناسب، ترکیبات موثر از ماده جامد اصلی در مدت زمانی مشخص و یک محیط بسته و کنترل‌شده استخراج می‌شوند. این روش یکی از کارآمدترین شیوه‌ها برای جدا‌سازی و استخراج ترکیبات روغنی از گیاهان است.

application of eucalyptus extract on paper as a green insect repellent for conservation of historical textiles

a novel method utilizing eucalyptus extract for the protection of woolen artifacts against invasive insects has been developed. this eco-friendly approach is highly compatible with environmental ecosystems, poses no risk to humans, and is safe for historical textiles. the application of this extract does not adversely affect the artifacts, their physical properties, appearance, or fiber strength. the eucalyptus extract is obtained using a soxhlet extraction method with ethanol 96°, and neutral ph paper strips are impregnated with the extract. these eucalyptus-infused strips serve as an environmentally friendly, human-safe, and artifact-compatible insect repellent. they can be employed in various applications, such as packaging material, display linings, storage boxes, and protective layers between artifacts in storage. the production cost is low, and the method offers higher safety and efficacy compared to existing alternatives.