مطالعه روش ساخت و بررسی تطبیقی نقوش و دوره زمانی خلق یک عروسک خیمه‌شب‌بازی متعلق به موزه عروسک و اسباب‌بازی کاشان

عروسک‌های خیمه‌شب‌بازی یکی از عناصر هنرهای نمایشی هستند که هنرمندان عروسک‌گردان از دور هنگام جهت اجرای نمایش از آن‌ها استفاده می‌کرده‌اند. امروزه این آثار به‌عنوان میراث تاریخی، فرهنگی و هنری با ارزشی شناخته می‌شوند. موزه‌ عروسک و اسباب‌بازی کاشان، یکی از قدیمی‌ترین مجموعه‌ عروسک‌های خیمه‌شب‌بازی را نگه ‌می‌دارد که حاوی اطلاعات با ارزش تاریخی، هنری و فنی هستند. نظر به اهمیت موضوع تلاش شده است تا در راستای شناخت ویژگی‌های فنی، زیباشناسانه و مواد سازنده این آثار، مطالعات تطبیقی- تاریخی بر روی یک نمونه عروسک تاریخی فراش از موزه مذکور انجام شود. برای این منظور، نقوش به‌کار رفته در لباس عروسک، مواد و روش ساخت سر و بدن عروسک با در نظر گرفتن دوره تاریخی حدودی، یک نمونه عروسک از موزه مذکور مورد بررسی قرار گرفت. عروسک مورد مطالعه، عروسک «فراش» با قدمت 150 سال، مربوط به منطقه نائین و اردکان است. نتایج مطالعات تاریخی و مقایسه تطبیقی عروسک با نمونه مشابه عصر قاجار، موید تعلق اثر مورد نظر به دوره قاجار است. نتایج نشان داد، عروسک خیمه‌شب‌بازی مورد‌نظر از خمیر چوب مرسوم در دوره قاجار همراه با پارچه‌های مختلف که بخشی از آن‌ها کالای وارداتی دوره قاجار بوده، ساخته شده است.

studying the method of making and comparative analysis of motifs and the time period of creation a marionette belong to the kashan doll and toy museum

puppets are one of the elements of performing arts, which were used by puppeteers to perform shows since ancient times. today, these works are known as valuable historical, cultural and artistic heritage. the kashan puppet and toy museum keeps one of the oldest collections of puppets that contain valuable historical, artistic and technical information. in this article, due to the importance of knowing the materials and manufacturing techniques, and the aesthetic features of these works, the study conducted on a sample of historical doll furash from the mentioned museum has been studied by performing comparative studies and laboratory investigations. for this purpose, the study of the introduction of motifs used in doll clothes, materials and manufacturing methods, as well as determining the approximate age of a doll sample from this museum was studied. the studied doll is the 150-year-old furash doll from nayin and ardakan regions. to achieve the goal, historical and comparative studies of the doll were done. historical studies and a comparative comparison of the doll with the sample of the qajar era witness, as well as technical investigations on other materials of the work, as well as the identification of its fabric and motifs, and the volume of the doll's head and its surface painting, prove that the work in question belongs to the qajar period. the parts of the work, including the fabrics used in the clothes, motifs and volume creation of the doll's head and its surface painting, were compared with the examples of the qajar period. the results showed that the desired marionette is a simple type that the artist made from the traditional wood pulp in the qajar period along with different fabrics, some of which were among the imported goods of the qajar period.