ارزیابی تاثیر عایق رطوبتی جذبی نانو بر کاهش جذب آب ملاط ماسه‌سیمان مورداستفاده در مرمت‌های گذشته تخت‌جمشید

بنای تخت‌جمشید تحت تاثیر عوامل مختلف در معرض فرسایش و تخریب ناشی از رطوبت است و ملاط‌های سیمانی مورد استفاده در مرمت‌های گذشته، یکی از چالش‌های حفاظت این مجموعه فاخر سنگی است. این ملاط‌ها با گذشت زمان، به‌دلیل جذب آب بیشتر نسبت به سنگ، موجب تشدید نتایج مخرب رطوبت و بروز آسیب‌های جدی اما تدریجی و غیرقابل‌جبران شده‌اند. از آنجا که حذف این ملاط‌ها و جایگزین کردن اقدامات مرمتی گذشته به‌منظور بهبود وضعیت موجود کار بسیار دشواری است و ممکن است پیامدهای آسیب‌زایی برای این آثار ارزشمند داشته باشد، در این پژوهش تلاش شده است تا با انجام مطالعات جامع پیرامون وضعیت موجود این آثار و مرمت‌های انجام شده باسیمان، تاثیر عایق‌های رطوبتی نانو  بر کاهش جذب رطوبت ملاط‌های سیمانی استفاده‌‌شده، ارزیابی شود؛ بنابراین، هدف از این پژوهش ارزیابی راه‌کاری نوین بدون نیاز به حذف ملاط سیمانی و با مداخله محدودتر، برای حفاظت از این آثار است. در این مطالعه از روش تحقیق کاربردی و ترکیبی  بهره گرفته شده و با در‌نظر گرفتن مفاهیم نظری درقالب مطالعات آزمایشگاهی انجام شده است. در این فرایند، آزمون‌های مویینگی و درصد جذب آب نمونه‌های شاهد ملاط سیمانی  و دو نوع عایق رطوبتی نانو ایرانی و خارجی با نام‌های فراز‌سیل1 و زایکوسیل‌مکس2 بر روی نمونه‌های شاهد ملاط سیمان مشابه اعمال شده و نفوذپذیری و میزان جذب آب آن‌ها مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج بررسی‌ها نشان داد که هر دو عایق رطوبتی در کاهش جذب آب ملاط سیمانی موثر هستند. زایکوسیل مکس با عملکرد 60.5 درصد و فراز سیل با عملکرد 48.02 درصد، جذب آب ملاط سیمانی را کاهش دادند و زایکوسیل‌مکس عملکرد بهتری از فرازسیل نشان داد؛ اما با توجه به عدم دستیابی به درصد جذب آب نزدیک به نمونه سنگ‌های تخت‌جمشید و اختلاف بیش از 10 برابری درصد جذب آب، هیچ یک از مواد مورد مطالعه برای ضدآب‌سازی ملاط سیمانی مورد استفاده در مرمت بنای تخت‌جمشید پیشنهاد نمی‌شوند.

evaluation of the impact of nano-absorptive waterproofing on the reduction of water absorption in sand-cement mortar used in the historical restoration of persepolis

the structure of persepolis is subjected to various factors that cause erosion and decay due to moisture. the cement mortars used in past restorations are one of the challenges in preserving this grand stone monument. over time, these mortars, due to higher water absorption than the stone, have exacerbated the destructive effects of moisture, causing serious but gradual and irreversible damage. since removing these mortars and replacing the past restorative measures to improve the current situation is extremely difficult and may have damaging consequences for these valuable artifacts, this research aims to evaluate the impact of nano waterproof coatings on reducing the moisture absorption of the used cement mortars through comprehensive studies on the current state of these monuments and the restorations carried out with cement. therefore, this research aims  to provide a suitable solution without needing to remove the cement mortar and with minimal intervention to protect these artifacts. this study employs an experimental research method and considers theoretical concepts within laboratory studies. in this process, two types of iranian and foreign nano waterproof coatings named  zycosil max and farazsil were applied on similar cement mortar samples, and their permeability and water absorption were evaluated using water absorption percentage and capillarity tests. the results showed that both waterproof coatings effectively reduced the cement mortar's water absorption. zycosil max, with a performance of 60.5%, and faraz sil, with a performance of 48.02%, significantly reduced the water absorption of the cement mortar, with  zycosil max showing better performance than farazsil. however, considering that the water absorption percentage did not reach close to that of the stone samples of persepolis and the more than tenfold difference in water absorption percentage, none of the studied materials are recommended for waterproofing the cement mortar used in the restoration of the persepolis monument.