گزارشی از کتیبه‌های فارسی مرمت در مسجد جمعه شهر دربند، قفقاز روسیه

قفقاز به منطقه‌ی میان دریای مازندران و دریای سیاه اطلاق می‌شود و توسط رشته کوه قفقاز به دو بخش شمالی و جنوبی تقسیم می‌گردد. قفقاز شمالی بخشی از کشور روسیه را دربر می‌گیرد و شامل هفت جمهوری خودگردان و دو ناحیه می‌باشد که از شرق عبارتند از جمهوری‌های -1 داغستان 2 چچن اینگوش 4 اوستیای شمالی -5 کابار دینو - بالکاریا 6- قره‌چای چرکسیا آدیغیا و همچنین دو ناحیه کراسنودار و استاوروپل قفقاز جنوبی نیز شامل 3 کشور جمهوری آذربایجان ارمنستان و گرجستان است متن ذیل رهیافت یک سفر پژوهشی به شهر دربند در جمهوری داغستان است که به منظور شناسایی و تهیه شناسنامه از کتیبه‌های فارسی و برخی از بناهای کتیبه دار این شهر صورت پذیرفته است. شهر کوچک و ساحلی دربند که طبق معاهده گلستان از ایران جدا گردید دارای 150 اثر ثبتی است و حدود 100 کتیبه فارسی فارسی پهلوی و دری از دوره‌های ساسانی صفوی و قاجاری دارد مسجد جمعه دربند بعد از نارین قلعه و حصار 40 کیلومتری شهر مهمترین اثر میراثی در شهر دربند است که همواره مورد توجه حکومت‌های منطقه ای بوده است لذا دارای کتیبه‌های ارزشمندی از حکومت‌های مغول ترک عرب و ایرانی است. قدمت 1330 ساله برای مسجد و همچنین نوع معماری آن معیارهایی بوده برای ثبت این اثر ارزشمند در ذیل پرونده جهانی دربند در یونسکو.

a report of persian inscriptions about restoration in juma mosque of derbent-caucasus, russia

caucasus is the region between the caspian and black seas. the caucasus mountains divide it into northern and southern parts. the north caucasus is a part of russia where has seven autonomous republics and two krais. from the east, the republics are: 1- dagestan, 2- chechnya, 3- ingushetia, 4- north ossetia, 5- kabardino-balkaria, 6- , karachay-cherkessia, and 7- adygea, and the krais are krasnodar krai and stavropol krai. south caucasus also includes 3 countries, the republic of azerbaijan, armenia and georgia. this text describes a research trip to derbent, dagestan. the goal was to find and prepare identity card from persian inscriptions and some buildings with inscriptions in this city. derbent is a small coastal city that was separated from iran by the golestan treaty. this city has 150 registered artifacts and about 100 persian inscriptions (pahlavi and dari persian) from the sassanid, safavid, and qajar periods. juma mosque in derbend, after narin castle and hesar, is the most important heritage work in the city of derbend, which has always beenthe focus of regional governments, so it has valuable inscriptions from the mongol, turkish, arab and iranian governments. the mosque's 1330-year-old age, as well as its architectural style, were the criteria for registering this valuable work under the derbend world file in unesco.