فرایند حفاظت و مرمت آرایه‌های سردر کاروانسرای الکی در راستای احیای آن

کاروانسرای الکی مرند به دلیل جایگاه خاص خود از دیدگاه مطالعات باستان‌شناسی یکی از مهم‌ترین بناهای بین راهی شمال غرب ایران در حاشیه جاده ابریشم بشمار می‌رود که به دستور خواجه رشیدالدین فضل‌الله همدانی ساخته شده است. آرایه‌های سردر این بنا که تلفیقی از کاشی و آجر است علاوه بر دیدگاه ساختارشناسی از دیدگاه توالی تاریخی ساخت آرایه‌های کاشی، جایگاه و اهمیت خاصی برای شمال غرب کشور داشته و ضرورت بازشناخت و حفاظت و مرمت آن را نشان می‌دهد. با توجه به تخریب ساختار بنای این کاروانسرا طی زمان، برخی از آرایه‌ها و قسمتی از پلان این کاروانسرا طی کاوش‌های باستان‌شناسی به دست آمده‌اند. پژوهش حاضر به فرایند بازشناخت و طبقه‌بندی این آرایه‌ها مبتنی بر مطالعه تاریخی صورت گرفته و در راستای شناخت، حفاظت، مرمت این آرایه‌ها و احیای بنای کاروانسرا با توجه به سلامت پلان و بنیان‌های سازه‌ای آن صورت پذیرفته است. ابتدا تزئیناتِ جدا شده و شکسته با توجه به مطالعات تاریخی، طبقه‌بندی شده و محل آن‌ها در تصاویر قدیمی کاروانسرا مشخص شدند. این موضوع در راستای امکان‌سنجی احیای سردر صورت گرفت. سپس با توجه به تصاویر و قطعات موجود، گره هندسی مربوط به دو نوع تزئین ترسیم شد سپس با توجه به قطعات موجود و امکان‌سنجی بازسازی قاب هندسی یک قاب تلفیق کاشی و آجر به‌عنوان یک نمونه از آثار این بنا بازسازی شد.

the process of decoration conservation and restoration of alaki caravanserai entrance gate toward its revitalization

alki caravanserai – near marand is considered one of the most important buildings on the way in north-west regen- iran due to its special position in archaeological studies. it was located on the side of the ancient silk road and was built by the order of khawja rashid al-din fazl-allah (fazllullah) hamadani. the ornaments used in the entrance gate of this building are a combination of tiles and bricks، which have special and important place in the north of the country not only from the archeological point but also because of their position in the evolution process of making tile arrays. this shows the importance of recognition، conservation، and restoration of alaki caravanserai. due to the full destruction of this caravanserai building over time، some ornaments and part of the architectural plan of this caravanserai have been discovered during archaeological excavations. in current research، the process of recognizing and classifying these ornaments has been done based on historical and decorations remain studies that lead to the protection، restoration، and revival of the caravanserai building regarding the health of the plan and the foundations of its structures. first، the separated and broken decorations were classified according to historical studies and their location was identified in the old pictures of the caravanserai. this matter was done in the feasibility of revitalizing entrance gate then، according to the available images and parts، the geometric nodes related to the two types of designs are drawn، then according to the available parts، it is possible to check the geometric frame of a tile and brick combination frame as an example of the works of this renovation.