تحلیل گفتمان هویتی در سیاست‌گذاری خارجی؛ مقایسۀ ایران و ترکیه در بحران سوریه

با روی کار آمدن حکومت الجولانی در سوریه شاهدیم که نگاه به امر هویت اهمیت فراوانی یافته است. در کنار این امر، حضور ایران و ترکیه به‌عنوان دو بازیگر هویت‌مند جدال‌گرا در این منطقه سبب شده تا نقش هویت در شکل‌گیری منازعات سیاسی میان‌رودان مهم باشد. با توجه به موارد مذکور، در پژوهش حاضر می‌توان این پرسش اصلی را مطرح کرد که مولفه‌های هویتی چگونه در رقابت ایران و ترکیه در بحران سوریه نقش‌آفرینی کرده‌اند. در این پژوهش تلاش شده تاثیر هویت‌های ایدئولوژیک و قومی- مذهبی بر سیاست خارجی ایران و ترکیه در قبال سوریه و بررسی چگونگی بازتاب این رقابت در ساختار امنیتی و ژئوپلیتیک منطقۀ میان‌رودان تحلیل شود. نگارندگان با استفاده از روش پژوهش کیفی در پی به آزمون گذاردن این فرضیه است که تضاد در هویت‌های جمهوری اسلامی ایران و ترکیه یکی از عوامل موثر در تعمیق رقابت و افزایش بی‌ثباتی در سوریه و منطقه بوده است. نتیجه آنکه مولفه‌های هویتی نقش اساسی و گیرا در جهت‌دهی به رفتار و سیاست خارجی ایران و ترکیه در بحران سوریه ایفا کرده است. برخلاف تحلیل‌هایی که تنها بر منافع ژئوپلیتیکی یا اقتصادی تاکید دارند، این مطالعه نشان می‌دهد که هویت‌های ایدئولوژیک، مذهبی و تاریخی، چارچوب ادراکی تصمیم‌گیران دو کشور را شکل داده و در انتخاب راهبردها و ائتلاف‌ها بسیار اثرگذار بوده است. ترکیه با تکیه بر هویت سنی و تمایلات نئوعثمانی، به حمایت از گروه‌های سنی مخالف دولت اسد پرداخته، در حالی که ایران با رویکردی شیعی و گفتمان مقاومت، از دولت اسد و نیروهای همسو حمایت کرده است.

identity discourse analysis in foreign policymaking; a comparison of iran and turkey in the syrian crisis

with the rise of the assad regime in syria, the issue of identity has gained significant importance. alongside this, the presence of iran and turkey as two ideologically driven, conflict-oriented actors in the region has further highlighted the role of identity in shaping political conflicts in mesopotamia. given these developments, the central research question of this study can be framed as follows: how have identity-related factors influenced the competition between iran and turkey in the syrian crisis? this research aims to analyze the impact of ideological and ethno-religious identities on the foreign policies of iran and turkey toward syria, while also examining how this rivalry has affected the security and geopolitical structure of the mesopotamian region. using a qualitative research methodology, the authors seek to test the hypothesis that the clash between the identities constructs of the islamic republic of iran and turkey has been a significant factor in intensifying competition and increasing instability in syria and the broader region. the study concludes that identity-based factors have played a crucial and compelling role in shaping the behavior and foreign policies of iran and turkey in the syrian crisis. contrary to analyses that focus solely on geopolitical or economic interests, this research demonstrates that ideological, religious, and historical identities have fundamentally shaped the perceptual frameworks of decision-makers in both countries, significantly influencing their strategic choices and alliances. turkey, drawing on its sunni identity and neo-ottoman aspirations, has supported sunni opposition groups against the assad government, while iran, with its shi'a-oriented approach and discourse of resistance, has backed the assad regime and its allied forces.