نقش هویت و منافع در سیاست خارجی ایران نسبت به عراق

روابط ایران و عراق به‌واسطۀ اشتراکات عمیق تاریخی، فرهنگی، مذهبی و ژئوپلیتیکی، از دیرباز پیچیده و در عین حال حائز اهمیت بوده است. پس از سقوط صدام حسین در سال 2003، این روابط وارد فاز جدیدی شد و جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان یکی از بازیگران کلیدی در تحولات سیاسی عراق ظهور کرد. سیاست خارجی ایران نسبت به عراق، به‌عنوان یکی از همسایگان استراتژیک و مهم، تحت تاثیر عوامل متعدد تاریخی، مذهبی، امنیتی و اقتصادی قرار دارد. این سیاست‌ها با هدف حفظ و گسترش نفوذ ایران در منطقه و تضمین امنیت ملی و منافع اقتصادی این کشور تدوین و اجرا می‌شود. بیشتر مطالعات دربارۀ سیاست خارجی ایران در قبال خاورمیانه عمدتاً بر مباحث نظامی / استراتژیک متمرکز است و نقش منافع مادی در پیشبرد سیاست خارجی تهران مغفول مانده است. در نتیجه، هدف این تحقیق پر کردن این خلا از طریق طراحی ساختارگرایی انتقادی برای پرداختن به روابط اقتصادی ایران با عراق به‌عنوان مطالعۀ موردی برجسته در دورۀ بعد از بهار عربی است. هدف پژوهش بررسی و حل مسئلۀ رابطۀ بین هویت و منافع مادی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران نسبت به عراق به‌خصوص بعد از بهار عربی و گسترش داعش است. در این تحقیق، رابطۀ پیچیدۀ بین هویت و منافع مادی که به‌صورت متقابل قوام می‌یابند، برای درک عوامل چندوجهی که سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در قبال منطقه را شکل می‌دهد، مورد بررسی قرار می‌گیرد. مقالۀ حاضر در پی پاسخ به این سوال است که هویت و منافع چه تاثیری بر سیاست خارجی ایران نسبت به عراق داشته است. فرضیۀ اصلی مقاله عبارت است از اینکه نزدیکی فرهنگی و هویتی، به جمهوری اسلامی کمک می‌کند تا با صادرات کالاهای غیرنفتی خود به عراق، که در آنجا از قدرت نرم و سخت برخوردار است اما حوزۀ نفوذ اقتصادی محدود دارد، اقتصاد خود را تنوع بخشد.

the role of identity and interests in iran's foreign policy towards iraq

iran-iraq relations have long been complex and important due to their deep historical, cultural, religious, and geopolitical commonalities. after the fall of saddam hussein in 2003, these relations entered a new phase and the islamic republic of iran emerged as a key player in iraq's political developments. iran's foreign policy towards iraq, as one of its strategic and important neighbors, is influenced by several factors, including historical, religious, security, and economic. these policies are formulated and implemented with the aim of maintaining and expanding iran's influence in the region and ensuring the country's national security and economic interests. most of the existing literature on iran's foreign policy towards the middle east focuses mainly on military/strategic issues. they neglect the role of material interests in advancing tehran's foreign policy. the aim of this research is to examine and resolve the issue of the relationship between identity and material interests in the foreign policy of the islamic republic of iran towards iraq, especially after the arab spring and the spread of isis. this study examines the complex relationship between identity and material interests that mutually reinforce each other to understand the multifaceted factors that shape the foreign policy of the islamic republic of iran towards the region. the present article seeks to answer the question of what impact identity and interests have had on iran's foreign policy towards iraq? the main hypothesis of the article is that cultural and identity proximity helps the islamic republic to diversify its economy by exporting its non-oil goods to iraq, where it enjoys soft and hard power but has a limited sphere of economic influence.