دلایل موافقت اعضای دائم شورای امنیت با شکل ‌گیری منطقۀ پرواز ممنوع در کردستان عراق

ایجاد مناطق پرواز ممنوع در چند دهۀ گذشته یکی از مسائل مهم سیاسی و ژئوپلیتکی در میان رویدادهای مختلف جهان بوده است؛ چرا  که سلسله‌ای از تغییرات و رویدادهای دیگر را به دنبال دارد. از جمله رخدادهای تاریخی مهم در منطقۀ خاورمیانه که موجبات تحولات را در این منطقه رقم زد، ایجاد منطقۀ پرواز ممنوع در کردستان عراق بوده است؛ رویدادی که مقدمه‌ای بر تشکیل حکومت اقلیم کردستان شد و زمینۀ اولین تجربۀ زمامداری کردها را که رسمیت بین‌المللی و ماهیت دوژور داشته باشد فراهم کرد. از این‌رو، در این مقاله با مرور تجارب مختلف منطقۀ پرواز ممنوع در کشورهای مختلف در سطح جهانی از جمله یوگسلاوی سابق و کشور لیبی و همچنین دلایل به‌هنجار برای ایجاد این مناطق به‌لحاظ حقوقی، تلاش شده تا پرتوی بر بُعد هستی‌شناسانه و بنیادین مسئله از دیدگاه امنیت انرژی و امنیت اسرائیل افکنده شود. نویسندگان با مرور هر آنچه از این حیث در طول تاریخ معاصر رخ داده است، با تاکید بر مولفه‌هایی همچون انباشت قدرت، نزدیکی جغرافیایی، قابلیت تهاجمی و نیات تهاجمی، به کنکاش این مسئله پرداخته‌اند. از این‌رو، در این مقاله این پرسش طرح شده است که دلایل موافقت اعضای دائم شورای امنیت با ایجاد منطقۀ پرواز ممنوع در کردستان عراق چه بوده است؟ در پاسخ به این پرسش با روش توصیفی تحلیلی و با بهره‌گیری از نظریۀ موازنۀ تهدید، به صورت‌بندی این فرضیه پرداخته شده است که تهدیدات عراق علیه امنیت انرژی غرب که در حمله به کویت تجلی یافت و توانست 25 درصد نفت جهان را در دست بگیرد و همچنین تهدیدات این کشور علیه اسرائیل در سال‌های 1973/1352 و 1991/1370 از زمینه‌های اتفاق‌نظر و توافق میان اعضای دائم شورای امنیت برای ایجاد منطقۀ پرواز ممنوع در کردستان عراق بوده است.

the reasons for the approval of the permanent members of the security council for the establishment of a no-fly zone in iraqi kurdistan

the establishment of no-fly zones in recent decades has been one of the significant political and geopolitical issues in various global events, as it has triggered a series of changes and other developments. among the important events in the middle east that have brought about transformations in the region was the creation of a no-fly zone in iraqi kurdistan. this event served as a prelude to the establishment of the kurdistan regional government, paving the way for the kurds' first experience of governance with international recognition and de jure status. in this article, by reviewing the various experiences of no-fly zones in different countries worldwide —such as in the former yugoslavia and libya— and the normative reasons cited for the establishment of such zones from a legal perspective, an effort is made to shed light on the ontological and fundamental dimensions of the issue from the perspective of energy security and israel's security. the authors, by examining historical developments in this regard, with an emphasis on factors such as power accumulation, geographical proximity, offensive capabilities, and aggressive intentions, explore this issue in depth. thus, this article poses the following question: what were the reasons and motivations behind the agreement of the permanent members of the security council to establish a no-fly zone? in response to this question, using a descriptive-analytical method and the theory of balance of threat, the hypothesis is formulated that iraq's threats to western energy security— manifested in its invasion of kuwait, which allowed it to control 25% of the world's oil— and the country's threats against israel in the years 1973 and 1991 were among the factors leading to consensus and agreement among the permanent members of the security council for the establishment of a no-fly zone in iraqi kurdistan.