جنبش‌ کردی و تعارضات هویتی-قومی عراق (تمرکز بر دوران بعد از فروپاشی سلطنت در عراق)

جنبش‌های اجتماعی همواره به‌عنوان یک رفتار جمعی، امروزه محصول بافتار و محیط درونی کشورها می‌باشند؛ هرچند مسایل دیگری نظیر معضلات امنیتی در محیط بیرونی آن کشور نیز می‌تواند در صورتبندی آن‌ها موثر واقع شود. در همین راستا، یکی از کشورهایی که دارای تنوعات مذهبی‌-قومی و زبانی متعددی می‌باشد‌، عراق است که همواره زمینه‌ی بروز انواع جنبش‌ها و فعالیت‌های استقلال‌طلبانه در آن فراهم بوده است. این کشور، به لحاظ ژئوپلیتیکی در موقعیت حساسی قرار گرفته است و همواره در طول تاریخ حیاتش، شاهد حضور بیگانگان در خاک خود بوده است. بی‌ثباتی و عدم استقلال در عراق و همچنین وجود دولت‌های دیکتاتور در اعصار مختلف، زمینه را برای تشدید منازعات قومی-هویتی و گرایشات گریز از مرکز‌، فراهم نموده است. از این منظر، پرسش اصلی پژوهش حاضر این است که علت اصلی نُضج جنبش‌ کردی عراق در فضای حاکمیتی پسا صدام حسین چیست؟ جهت پاسخ‌، این فرضیه مطرح می‌باشد: شکننده‌گی دولت ملی سبب تشدید شکاف در میان تنوعات قومی -هویتی شده و این امر منجر به افزایش احساسات ملی گرایانه و بروز نوعی جدایی‌طلبی در قالب جنبش‌کردی گردیده است. برهمین اساس، در پرتو شاخص‌های دولت شکننده اعم از سیاسی، اجتماعی و اقتصادی، شاهد تکوین شطرنجی از معضلات در قاموس جنبش‌کردی در صحفه دولت-ملت عراق، می‌باشیم. از اینرو، نویسندگان تلاش نموده‌اند تا با کاربست مبانی متدلوژیک نظریه دولت شکننده به تبیین مسئله مورد نظر بپردازند و چشم‌انداز تازه‌ای را در مورد تکوین ظهور جنبش‌کردی در عراق، ترسیم نمایند؛ لازم به ذکر است که روش تحقیق در این پژوهش، کیفی و از نوع علّی است.

kurdish movement and iraq's ethnic-identity conflicts(focusing on the era after the collapse of the monarchy in iraq)

social movements are always a collective behavior, today they are a product of the context and internal environment of countries; however, other issues such as security problems in the external environment of that country can also be effective in their formulation. in this regard, one of the countries that has many religious-ethnic and linguistic diversity is iraq, which has always provided the ground for the emergence of all kinds of independence-seeking movements and activities. this country is in a sensitive position geopolitically and has always witnessed the presence of foreigners in its land throughout its history. instability and lack of independence in iraq, as well as the existence of dictatorial governments in different ages, have provided the ground for intensifying ethnic-identity conflicts and centrifugal tendencies. from this point of view, the main question of the current research is what is the main reason for the maturation of the iraqi kurdish movement in the post-saddam hussein governance environment? in order to answer, this hypothesis is proposed: the fragility of the national government has caused the intensification of the gap among ethnic-identity diversities and this has led to the increase of nationalist sentiments and the emergence of a kind of separatism in the form of the kurdish movement. based on this, in the light of the indicators of the fragile state, including political, social and economic, we see the formation of a checkered pattern of problems in the dictionary of the kurdish movement on the page of the iraqi nation-state. therefore, the authors have tried to explain the issue in question by applying the methodological foundations of the fragile state theory and draw a new perspective on the emergence of the kurdish movement in iraq; it should be noted that the research method in this study is qualitative and causal.