بررسی روند تخریب کیفیت آب در رودخانه زاینده‌رود با مدل siaqua- iph

مطالعه حاضر به بررسی و شبیه‌سازی انتشار آلاینده‌های نقطه‌ای در رودخانه زاینده‌رود، یکی از مهم‌ترین منابع آبی فلات مرکزی ایران که به شدت تحت تاثیر فعالیت‌های انسانی و تخلیه پساب‌های صنعتی و شهری قرار گرفته، می‌پردازد. هدف این پژوهش، ارزیابی قابلیت مدل siaqua-iph در محیط gis برای شبیه‌سازی تغییرات کیفی آب شامل پارامترهای bod ،do، نیترات و فسفات ناشی از منابع آلاینده نقطه‌ای نظیر صنایع ذوب‌آهن، فولاد مبارکه و پلی‌اکریل واقع در حوضه آبریز زاینده‌رود است. در این راستا، با استفاده از نرم‌افزارهای gis و مدل siaqua-iph، شبکه زهکشی رودخانه زاینده‌رود به 411 زیرشاخه تقسیم و خصوصیات هیدرولوژیکی آن با استفاده از نرم‌افزار smada استخراج شد. داده‌های مربوط به غلظت آلاینده‌ها از هفت ایستگاه نمونه‌برداری در طول رودخانه جمع‌آوری و در مدل به کار گرفته شد. بنابر نتایج شبیه‌سازی، ضریب همبستگی بین مقادیر اندازه‌گیری شده و مستخرج از مدل برای bod ،do، نیترات و فسفات به ترتیب برابر 0.94، 0.98، 0.60 و 0.66 بدست آمد که نشانگر دقت بالای مدل siaqua-iph در پیش‌بینی مقادیر bod وdo است، در حالی که عملکرد آن در شبیه‌سازی نیترات و فسفات در حد متوسط ارزیابی شد. با این وجود، تطابق نسبتاً خوب بین داده‌های اندازه‌گیری شده و مقادیر شبیه‌سازی شده، قابلیت اطمینان این مدل را برای ارزیابی آلودگی نقطه‌ای در زاینده‌رود تایید کرد. تحلیل نتایج همچنین نشان داد که سه مجموعه صنعتی مورد مطالعه نقش موثری در افزایش bod و کاهش do در طول رودخانه دارند، به گونه‌ای که میزان bod حدود 58 درصد افزایش و do حدود 50 درصد کاهش می‌یابد. در نهایت، این پژوهش بر اهمیت استفاده از ابزارهای gis و مدل‌های شبیه‌سازی در درک و پیش‌بینی اثرات آلودگی‌های نقطه‌ای بر کیفیت آب رودخانه‌ها تاکید کرده و ضرورت اتخاذ تدابیر موثر برای کنترل و کاهش تخلیه آلاینده‌ها به زاینده‌رود را مورد توجه قرار می‌دهد.

assessment of water quality deterioration trends in zayandeh rud river using the siaqua-iph model

this study focuses on the dispersion of point source pollution in iran's vital zayandehroud river, heavily affected by industrial and urban wastewater. researchers aimed to assess the siaqua-iph model's effectiveness within a gis environment in simulating water quality changes (bod, do, nitrate, phosphate) caused by discharges from the isfahan steel company, mobarakeh steel company, and polyacryl iran corporation. the zayandehroud river's drainage network was divided into 411 sub-basins using gis and the siaqua-iph model, with hydrological characteristics extracted via smada software. pollutant concentration data from seven sampling stations were used for model input. simulation results showed strong correlations between measured and modeled values for bod (0.94) and do (0.98), indicating high accuracy. nitrate (0.60) and phosphate (0.66) simulations were rated as moderate. overall, the agreement between measured and simulated data confirmed the model's reliability for assessing point source pollution in the river. the analysis revealed that the three industrial complexes significantly increase bod (by approximately 58%) and decrease do (by about 50%) along the river. the study underscores the importance of gis tools and simulation models for understanding and predicting the impact of point source pollution on river water quality, emphasizing the need for effective pollution control measures for the zayandehroud river.