the capabilities of component analysis in interdisciplinary qur'anic and humanities studies: a critical methodological approach

After the decline of positivism, the interpretive paradigm (structuralism) gained favor among qur'anic scholars due to its emphasis on subjectivity, the role of values in cognition, attention to human interactions, and the interconnectedness of the knower and the knowable. however, despite the fact that this paradigm seems to be more compatible with the religious view than the positivist paradigm, there are still significant paradigmatic differences between it and the islamic paradigm that need to be considered. the purpose of this paper is to examine the challenges of using common qualitative methods in qur'anic studies, while proposing the method of component analysis as a more appropriate approach. with the help of this method, it is possible to create a comprehensive set of verses that are related to and consistent with any concept of research in the field of humanities. the method consists of four stages: data collection, data coding, summarization, and searching for verses consistent with the extracted components.in this way, it can serve as a valuable tool for qur'an scholars to overcome the challenges associated with the use of common qualitative methods, and it allows for a systematic and comprehensive approach that enables researchers to bridge the holy qur'an and the humanities, preparing the ground for interdisciplinary studies in these fields.

ظرفیت‌های روش تحلیل مولفه‌ای در پیوند قرآن کریم با علوم انسانی با نگاه آسیب شناسانه به دیگر روش‌ها

پس از کاهش سیطره پارادایم اثبات‌گرایی بر دنیای علم، پارادایم‌های متعددی مجال استفاده پیدا کردند که در این بین پارادایم تفسیری (ساخت‌گرایی) به دلیل نگاه ذهنیت‌گرا، ورود ارزش‌ها به عرصه شناخت، توجه به تعاملات انسانی و تاثیر شناسنده و شناختنی بر یکدیگر و مواردی از این دست توسط محققان قرآن‌پژوه مورد اقبال بیشتری واقع شد. امّا با وجود آنکه این پارادایم به ظاهر با نگاه دینی همراهی بیشتری نسبت به پارادیم اثبات‌گرایی دارد ولی زاویه‌های پارادایمی جدی‌ای نیز بین این پارادایم و پارادایم اسلامی وجود دارد که باید به آنها در بکارگیری روش‌های تفسیری در پژوهش‌های قرآنی توجه نمود. در این مقاله ضمن بررسی روش-های معمول کیفی مورد استفاده در قرآن‌پژوهی و بحث پیرامون نقدهای پارادایمی وارد بر بکارگیری این روشها در پژوهش‌های قرآنی، «روش تحلیل مولفه‌ای» به عنوان روشی پاسخگو در پیوند قرآن کریم با علوم انسانی معرفی می‌گردد. این روش که یافته‌های آن‌ در برگیرنده جامع آیات مرتبط و متناسب با تعاریف واژه مورد پژوهش متعلق به علوم انسانی است، طی چهار مرحله گردآوری داده‌ها؛ کدگذاری داده‌ها؛ جمع‌بندی؛ و جستجوی آیات منطبق با مولفه‌های استخراجی به اجرا در می‌آید.