speech acts in qur'anic verses of iftirā': meccan vs. medinan contexts

This study examines the use of speech acts in qur'anic verses addressing the concept of iftirā' (slander), emphasizing the contextual and thematic distinctions between the meccan and medinan periods. employing a descriptive-analytical method and drawing on searle's classification of speech acts, the analysis identifies expressive acts as the most prevalent, followed by assertive, directive, commissive, and declarative acts. the study contextualizes these speech acts within the socio-religious frameworks of mecca and medina, demonstrating how the qur'an's rhetorical strategies evolved to meet the distinct needs and challenges of each period. the findings categorize the sources of iftirā' into three primary groups, with the highest incidence attributed to disbelievers, followed by jews, and then hypocrites. the themes of iftirā' in the analyzed verses include slanders about divine unity, the prophet muhammad (pbuh), divine signs, the truth of prophethood, the qur'an, the miracles of the prophets, the reality of resurrection, and human relationships. this research underscores the qur'an's dynamic communicative approach, illustrating how its discourse effectively engaged diverse audiences while addressing theological, and social dimensions of slander. the study offers valuable insights into qur'anic rhetoric and its broader application in contemporary discourse analysis.

کاربست نظریه کنش گفتاری در خوانش آیات «افتراء»: مقایسه بافت مکی و مدنی

تحلیل متن‌شناسانه آیات قرآنی، یکی از روش‌های شناخت لایه‌های نهفته معنایی در کلام الهی به شمار می‌آید و می‌تواند پرده از چگونگی ارتباط میان زبان و بافت پیرامونی آیات بردارد. در این جستار با روش توصیفی - تحلیلی، سازوکارهای تولید معنا در کنش گفتارهای آیات دربردارنده واژه افتراء بررسی می‌شود. در این راستا، با استفاده از نظریه سرل، کنش گفتارهای (اظهاری، ترغیبی، عاطفی، تعهدی و اعلامی) موجود در آیات دربردارنده واژه افتراء بادقت بازخوانی شده است. یافته‌ها گویای جهت‌گیری مهمی است و به شاخص‌سازی یکی از ابعاد ارزشمند آموزه‌های قرآنی در مواجهه با گروه‌های مختلف اجتماع می‌انجامد. طبق بررسی‌های انجام شده گوینده افتراء در آیات دربردارنده افتراء به ترتیب به سه گروه کافران، یهودیان و منافقان تقسیم می‌شود. بیشترین میزان افتراء از جانب کافران و پس از آن، یهودیان و سپس منافقان بوده است. موضوع افتراء در آیات به افتراء به ذات الهی، افتراء به پیامبر اکرم (ص)، افتراء به نشانه‌های الهی، افتراء به حقانیت نبوت، افتراء به قرآن، افتراء به معجزات پیامبران الهی، افتراء به حقانیت معاد و افتراء به نسبت‌های انسانی اختصاص یافته است. مهمترین یافته ها حاکی از آن است که کنش عاطفی پربسامدترین و کنش اعلامی کم ‌بسامدترین کنش‌های گفتاری است. درکنش گفتارهای آیات دربردارنده افتراء، کنش‌گفتاری عاطفی در مواجهه با افتراء کافران نسبت به ذات الهی در دوره زمانی و بافت موقعیتی مکه شاخص شده است.