the discursive value-oriented analysis of the story of moses and khiḍr in the reconstruction of emotional meanings: a semiotic-semantic approach

The narrative of prophet moses and khiḍr constitutes a complex structure amenable to semiotic analysis. by employing a discourse-oriented semiotic-semantic approach to this qur'anic account, three distinct discursive modalities can be identified. initially, an actional discourse emerges, driven by moses' interaction with the external world. subsequently, an interactional system develops through moses' dialogue with khiḍr, other subjects, and various phenomena. within this system, the meaning-making process undergoes a significant transformation. finally, a cognitive-affective system arises from moses' engagement with his inner world and his perceptual relationship with phenomena. the actantial pattern of the story centers on moses' agency and his oscillation between internal and external realms. furthermore, the narrative exhibits inductive and cognitive-interactional discursive systems capable of generating and interpreting plural meanings. the primary aim of this study is to elucidate, through semiotic-semantic discourse analysis, how the narrative discourse of moses and khiḍr manifests phenomenologically. it explores how the emergence of internal impulses and tensive states in the protagonist develops aesthetic and affective dimensions, ultimately endowing his actions with meaning, cognition, and value. the findings indicate that the dominant narrative trajectory involves a transition from an actional regime to interactional-cognitive and inner-affective systems, thereby prioritizing the internal and emotional realms. consequently, the meaning-making process within this narrative not only encompasses actional, interactional, and cognitive-affective modalities but also undergoes elevation and evolution. in this dynamic flow of meaning production, moses evolves into an active subject, reconstructing and generating the truth of divine unity within the interactional and cognitive-affective discursive systems.

تحلیل فرآیند ارزشی گفتمانی داستان حضرت موسی و خضر در بازسازی معناهای عاطفی با رویکرد نشانه- معناشناختی

داستان گفتمانی حضرت موسی و خضر داستانی روایت محور است که ماهیت تحلیل بر اساس نظام نشانه‌شناسی را دارد. در حکایت موسی و خضر در قرآن کریم با تکیه بر رویکرد نشانه معناشناسی گفتمانی می‌توان سه نوع گفتمان را شناسایی کرد. در ابتدای داستان گفتمان کنشی به دلیل ارتباط موسی با جهان بیرون برقرار و سپس ثبت می‌شود. دوم نظام تعاملی که بر اساس گفتگوی موسی با پدیده‌ها و دیگر سوژه‌ها و با خضر و جهان بیرون برقرار می‌شود که در این تعامل جریان معناسازی متفاوت عمل می‌کند و تغییر می‌کند. سوم نظام شوشی به دلیل رابطه‌‌ی موسی با دنیای درون و همچنین با پدیده‌ها به مثابه‌‌ رابطه‌‌ ادراکی برقرار می‌شود. الگوی کنش در این داستان حول کنش‌های حضرت موسی و جهان درون و بیرون و دیگر پدیده‌ها شکل می‌گیرد. همچنین در این داستان نظام گفتمانی القایی و تعاملی شناختی وجود دارد که خود موجب تولید و دریافت معانی متعدد می‌گردد. هدف اصلی مقاله این است که با استفاده از روش تحلیل نشانه معناشناختی گفتمان، تبیین کند که چگونه گفتمان داستانی حضرت موسی و خضر بعد پدیدارشناختی یا حضور می‌گیرد و با ایجاد تکانه‌ای در شخصیت اصلی داستان بعد زیبایی شناختی و عاطفی آن شکل می‌گیرد و در نهایت کنش موسی به تولید معنا، شوش و ارزش منجر می‌شود. نتایج نشان می‌دهد که مهمترین نظام روایی تاکید در نظام گفتمانی حضرت موسی و خضر عبور از نظام‌کنشی و اتصال به نظام تعاملی‌شناختی و شوشی یعنی پدیده‌های درونی و جهان عواطف است. فرآیند معناسازی در این داستان گفتمانی روایت محور نه تنها در رابطه با نظام گفتمانی کنش و نظام تعاملی و شوش باز تولید می‌شود، بلکه استعلا و تکامل پیدا می‌کند. حضرت موسی در جریان معناسازی سیال و پویا به کنشگری فعال تبدیل می‌شود و حقیقت توحید را در نظام گفتمانی تعاملی و شوش بازسازی و معناسازی می‌کند.