riffaterre's semiotic theory in angelika neuwirth's intertextual qur'anic studies: a case study of surah al-ikhlāṣ

Michael riffaterre's semiotic theory, with its emphasis on ungrammaticality and multi-layered reading, has provided an influential model for analyzing the distinctive structure of poetic language. this study investigates the application of riffaterre's semiotic framework to qur'anic interpretation, with a specific focus on angelika neuwirth's intertextual readings of the qur'an. neuwirth views the qur'an as a poetic and dialogical text that engages with earlier religious and cultural traditions.  she employs riffaterre's model to reveal the text's semantic depth and internal coherence through the notions of ungrammaticality and dual signification. using surah al-ikhlāṣ as a case study, this paper critically evaluates neuwirth's application of riffaterre's theory by examining her treatment of the supposed ungrammaticality regarding the use of the word aḥad. the paper argues that the notion of ungrammaticality in the qur'an can be reinterpreted not as a violation of linguistic norms, but rather as a semiotic cue that signals deeper intertextual and theological meanings. accordingly, evaluating alleged irregularities requires a contextual analysis of lexical patterns across the entire qur'an, where usage, frequency, and semantic range reveal a consistent theological logic. by integrating insights from classical arabic grammar, lexicography, and tafsīr with modern semiotic theory, this study reassesses the scope and limits of applying riffaterre's model to sacred text analysis. it concludes that while semiotic and intertextual approaches can illuminate the qur'an's structural and semantic complexity, they must operate within a balanced hermeneutical framework that  respects the text's revelatory nature and linguistic precision. furthermore, this study demonstrates that the intentional utilization of ungrammaticality in the qur'an effectively serves specific theological functions.

نظریه نشانه‌شناسی ریفاتر در مطالعات قرآن‌پژوهی بینامتنی آنجلیکا نویورت: مطالعه موردی سوره اخلاص

نظریه نشانه‌شناسی مایکل ریفاتر، با تاکید بر مفاهیمی چون «نادستورمندی» و «خوانش چندلایه»، الگویی تاثیرگذار برای تحلیل ساختار متمایز زبان شعری فراهم آورده است. پژوهش حاضر به بررسی کاربست چارچوب نشانه‌شناختی ریفاتر در تفسیر قرآن، با تمرکز ویژه بر خوانش‌های بینامتنی آنجلیکا نویورت می‌پردازد. نویورت قرآن را متنی شعرگونه و گفتگومند می‌انگارد که با سنت‌های مذهبی و فرهنگیِ پیش از خود در تعامل است. او از مدل ریفاتر بهره می‌گیرد تا عمق معنایی و انسجام درونی متن را از طریق مفاهیم نادستورمندی و دلالت دوگانه آشکار سازد. این مقاله با محوریت سوره اخلاص به عنوان مطالعه موردی، کاربست نظریه ریفاتر توسط نویورت را از طریق واکاوی رویکرد او به «نادستورمندیِ» مفروض در کاربرد واژه «احد» مورد ارزیابی انتقادی قرار می‌دهد. استدلال محوری نوشتار حاضر آن است که مفهوم نادستورمندی در قرآن را می‌توان نه به مثابه نقض هنجارهای زبانی، بلکه به عنوان یک قرینه نشانه‌شناختی بازتفسیر کرد که بر معانی عمیق‌تر بینامتنی و کلامی دلالت دارد. بر این اساس، ارزیابی بی‌قاعدگی‌های ادعایی، مستلزم تحلیل سیاق‌مندِ الگوهای واژگانی در سراسر قرآن است؛ جایی که نحوه کاربست، بسامد و حوزه معنایی واژگان، منطق کلامیِ استواری را آشکار می‌سازد. این مطالعه با تلفیق دستاوردهای صرف و نحو عربی، لغت‌شناسی و تفسیر با نظریه نشانه‌شناسی مدرن، به بازسنجی قلمرو و محدودیت‌های کاربست مدل ریفاتر در تحلیل متن مقدس می‌پردازد. نتیجه نشان می‌دهد که اگرچه رویکردهای نشانه‌شناختی و بینامتنی می‌توانند پیچیدگی‌های ساختاری و معنایی قرآن را تبیین کنند، اما این رویکردها باید در یک چارچوب هرمنوتیکیِ متوازن عمل کنند که به ماهیت وحیانی و دقت زبانی متن وفادار بمانند. علاوه بر این، پژوهش حاضر اثبات می‌کند که بهره‌گیری آگاهانه از نادستورمندی در قرآن، به‌گونه‌ای کارآمد در خدمت تحقق کارکردهای کلامیِ ویژه‌ای قرار دارد.