qur'anic perspective on the right to be forgotten: a conceptual reappraisal of al-nisyān, al-ʿafw, and identity reconstruction

The right to be forgotten is an emerging concept in the field of digital rights, referring to the possibility of removing or restricting access to individuals' past information within public and technological environments. despite its contemporary origin, this concept can be reinterpreted within the theological and epistemological framework of islam. the present article aims to elucidate the qur'anic foundations of this right by analyzing three key concepts in the qur'an, al-nisyān (forgetfulness), al-ʿafw (forgiveness), and identity reconstruction, and by examining their theoretical potential for the reconstitution of personal identity within society. the study also draws upon shia traditions and supplicatory texts to explore the concept of satr al-ʿuyūb (concealment of faults) as a complementary dimension of this right. the role of this concept in safeguarding human dignity and preventing the reproduction of damaged identities is critically assessed. the findings indicate that, from the perspective of the qur'an and hadith, the possibility of forgetting a person's sinful past, conditional upon repentance, is not only legitimate but essential for the preservation of human dignity and the individual's reintegration into social life. accordingly, it is possible to construct a defensible, indigenous islamic theoretical model of the right to be forgotten that remains ethically and theologically grounded while simultaneously responding to the transformations of the contemporary digital sphere.

دیدگاه قرآن درباره حق بر فراموشی: بازخوانی مفهومی نسیان، عفو و بازسازی هویت

«حق بر فراموشی» از مفاهیم نوپدید در عرصه حقوق دیجیتال است که ناظر به امکان حذف یا محدودسازی اطلاعات گذشته افراد در بسترهای عمومی و فناورانه است. این مفهوم، با وجود خاستگاه معاصر، قابلیت بازخوانی در چارچوب مفاهیم الهیاتی و معرفتی اسلام را دارد. مقاله حاضر با هدف تبیین مبانی قرآنی این حق، به تحلیل سه مفهوم کلیدی نسیان، عفو و بازسازی هویت در قرآن کریم می‌پردازد و ظرفیت‌های نظری این مفاهیم را برای بازسازی هویت افراد در جامعه بررسی می‌کند. همچنین، با استناد به روایات و ادعیه شیعه، مفهوم «ستر العیوب» به‌عنوان یکی از ابعاد مکمل این حق واکاوی شده و نقش آن در تامین کرامت انسانی و جلوگیری از بازتولید هویت آسیب‌دیده تحلیل می‌گردد. یافته‌ها نشان می‌دهد که از منظر قرآن و سنت، امکان فراموشی گذشته خطاکارانه فرد در صورت توبه، نه‌تنها امری مشروع، بلکه لازمه صیانت از کرامت و بازگشت فرد به حیات اجتماعی است. در نتیجه، می‌توان بر اساس مبانی اسلامی، الگوی بومیِ نظریِ قابل دفاعی برای «حق بر فراموشی» طراحی کرد که هم‌زمان با رعایت اصول اخلاقی و الهی، پاسخ‌گوی تحولات فضای دیجیتال معاصر باشد.