نگاهی بر سنت قمه زنی و پیامدهای اجتماعی آن در دوره قاجار (1175 تا 1304 شمسی) با محوریت دیدگاه سیاحان خارجی

بسیاری از باورهایی که پایه و اساس عقیدتی و یا خارج از آزمون، مشاهده و تجربه است، تحت عنوان خرافات شناخته می شود. یکی از عوامل مهم عقب ماندگی اجتماعی در دوره قاجار که به آن دامن زده شد و ایران را در برابر سایر ملل متمدن تاریخ معاصر به عقب راند، برخی از سنت های به شدت خرافی بود که زمینه ساز دوره انحطاط فکری و عقیدتی در مبادی دینی و مذهبی ایرانیان شیعه نیز شد. سنت قمه زنی که ظهور آن به دوره صفوی باز می گردد، در دوره قاجار به اوج خود رسید؛ تا جایی که سلامت و بهداشت عمومی را به خطر انداخت.سنت قمه زنی در ایران به یک باره از سوی حکومت گران و بعضی از علما مورد حمایت قرار گرفت و بسیار رواج پیدا کرد و این مسئله سبب خدشه دار شدن چهره تشیع در جهان آن روز گردید. این موضوع از سوی مورخان ایرانی دوره قاجار و سیاحان خارجی به عنوان یکی از سنت های خرافی جامعه ایرانی شیعه بسیار مورد توجه قرار گرفته است. در این پژوهش با کمک اسناد، خاطرات، متون تاریخ محلی و سفرنامه سیاحان خارجی به بررسی وضعیت سنت قمه زنی و پیامدهای آن در تحولات اجتماعی در دوره قاجار پرداخته می شود.

a look at the tatbir tradition and its social consequences in the qajar period (1789- 1925 ad) from the perspective of european travelers

many beliefs that are based on ideology or are beyond testing, observation, and experience are known as superstitions. one of the important factors of social backwardness in the qajar period, which was fueled and pushed iran backward compared to other civilized nations of contemporary history, was some extremely superstitious traditions that also paved the way for a period of intellectual and ideological decline in the religious and religious principles of iranian shiites. the tradition of beating people with a stick, whose emergence dates back to the safavid period, reached its peak during the qajar period; to the point where it endangered public health and hygiene.the tradition of beating people with a stick in iran was suddenly supported by the rulers and some scholars and became very popular, and this issue tarnished the image of shiism in the world of that day. this issue has been given great attention by iranian historians of the qajar period and foreign tourists as one of the superstitious traditions of the iranian shiite community. in this research, with the help of documents, memoirs, local history texts, and travelogues of foreign travelers, the status of the tradition of beheading and its consequences on social developments during the qajar period are examined.