مبانی انسان شناختی «مسئولیت اجتماعی» در اندیشه شهید آیت الله بهشتی

«مسئولیت اجتماعی» به مانند کنشگری آحاد جامعه در عرصۀ محیط اجتماعی، در میان کلمات اندیشمندان مسلمان و به ویژه قرائت های معاصر از اسلام به چشم می خورد. شهید آیت الله دکتر سید محمد حسینی بهشتی، متفکر و دین پژوه معاصر نیز یکی از اصول بنیادین انسان شناسی سیاسی و اجتماعی خویش را اصل «مسئولیت اجتماعی» معرفی کرده است. از مهم ترین بهره های این اصل، وظیفۀ آحاد مردم در رویارویی با هنجارشکنی ها و قانون شکنی ها و مسئولیت نگهبانی از احکام نظام اسلامی در فضای جامعه است. در این مقاله به روش توصیفی تحلیلی مبانی انسان شناختی اصل مسئولیت اجتماعی در نگاه شهید بهشتی واکاوی و تبیین شده که چرا باید به این اصل ملتزم بود. نتایج این پژوهش نشان داد سه اصل؛ «حرکت وجودی انسان»، «اجتماعی بودن انسان» و «اصالت آمیختۀ فرد و جامعه»، بنیان های مسیر تکاملی انسان را ترسیم کرده است و شهید بهشتی را بر آن می دارد که مسئولیت انسان در برابر خداوند را، افزون بر دو حوزۀ «خویشتنِ خویش» و «محیط طبیعی»، به عرصۀ «محیط اجتماعی» نیز بکشاند.

anthropological foundations of social responsibility in the thought of martyr ayatollah beheshti

social responsibility as the activism of members of society in the field of social environment can be seen among the words of muslim thinkers and especially contemporary readings of islam. martyr ayatollah dr. seyed mohammad hosseini beheshti; the contemporary thinker and religious scholar has introduced one of the fundamental principles of his social and political anthropology as the principle of social responsibility. one of the most important fruits of this principle is the duty of individuals to deal with violations of norms and laws and the responsibility of protecting the rules of the islamic system in the society. in this article, the anthropological foundations of the principle of social responsibility in the eyes of shahid beheshti have been analyzed in a descriptive-analytical way, and it has been explained why one should be committed to this principle.the results of this research showed three principles; man's existential movement, man's sociability and mixed originality of the individual and society have outlined the foundations of the human evolutionary path and led shahid beheshti to understand the responsibility of man in front of god, in addition to two areas self and natural environment to the field of social environment as well