توسعه متوازن و آمایش سرزمینی، الزامات و چالش‌ها

مفاهیم توسعه و عدالت از دیرباز مد نظر و کانون توجه برنامه‌ریزان، سیاسیون و مدیران ملی، منطقه‌ای و استانی یا محلی قرار داشته و در این بین آمایش و تناسب توزیع امکانات و جمعیت بر اساس جغرافیا، اصلی محوری تعبیر می‌شود. آمایش سرزمین که تلفیقی از سه علم اقتصاد، جغرافیا و جامعه‌شناسی است شامل اقدامات ساماندهی و نظام‌بخشی به فضای طبیعی اجتماعی اقتصادی ملی یا محلی است که بر اساس تدوین اصلی‌ترین جهت‌گیری توسعه بلندمدت کشور در نگاهی از بالا به توسعه ملی و تعیین بازتاب‌ها، امکانات، موانع و تنگناها و تلفیق این دو فرایند در برخورد با بخش‌های اقتصادی و هماهنگی بین‌بخشی و منطقه‌ای است. رویکرد آمایش سرزمین در همه ابعاد مکمل و برطرف‌کننده نارسایی‌ها است که با امکان ایجاد زمینه تعادل میان سه عنصر انسان، فضا و فعالیت‌ها و ارائه چیدمان منطقی فعالیت‌ها در عرصه سرزمین ‌باید در مراحل تدوین برنامه‌های توسعه (بلندمدت، میان‌مدت، کوتاه‌مدت) و اجرای آنها به‌عنوان نگاه غالب و سند بالادست عمل کند. این موضوع از دید مباحث دفاعی و پدافند غیرعامل و رابطه آمایش با امنیت و دفاع نیز اهمیت خود را دارد. در این مقاله با نگاه محیط‌شناسی به عوامل تهدیدها و ضعف‌های این حوزه پرداخته شده که درواقع منشا چالش‌ها است و پس از مشخص‌کردن عوامل به روش علمی و مصاحبه با صاحب‌نظران، تحلیل اطلاعات و داده‌های به‌دست‌آمده، الزامات و راهکارها و راهبردهای برون‌رفت از چالش‌ها و مرتفع‌کردن ضعف‌ها بیان شده و سرانجام پیشنهادهایی در زمینه دستیابی به توسعه متوازن ارائه شده است.

balanced development and territorial planning, requirements and challenges

the concepts of development and justice have long been considered and the focus of attention of planners, politicians and national, regional and provincial or local managers, and in this, the purpose and appropriateness of the distribution of facilities and population based on geography is considered to be the main focus. land preparation, which is a combination of the three sciences of economics, geography and sociology, includes organizing and systematizing measures for the national or local natural-social-economic space, which is based on the formulation of the main direction of the country's long-term development in a view from above. national and determination of reflections, facilities and capabilities and obstacles and bottlenecks and combining the above two processes in dealing with economic sectors and coordination between sectors and regions. the land preparation approach in all aspects complements and resolves the deficiencies that, with the ability to create a balance between the three elements of man, space and activities and provide a logical arrangement of activities in the field of land, should be in the stages of developing development plans (long-term, medium-term, short-term). and their implementation should act as a dominant view and a high-handed document, which has its own importance from the point of view of defense and passive defense and the relationship between defense and security. in this article, the factors of threats and weaknesses in this area, which are actually the source of challenges, are discussed with an environmental perspective. challenges and elimination of weaknesses are stated and finally suggestions are presented in the field of achieving balanced development