تاثیر معماری زمینه‌گرا بر پایداری شهری (مطالعه موردی: شهر دزفول)

با توجه به تحولات سریع و بی‌رویه شهری، شهرهای تاریخی مانند دزفول در معرض تغییرات ناخواسته و از دست دادن هویت فرهنگی و معماری خود قرار دارند. هدف این پژوهش، تدوین چارچوبی جامع و عملیاتی برای طراحی زمینه‌گرا در بافت تاریخی شهر دزفول است که بتواند به حفظ و تقویت هویت تاریخی و فرهنگی این شهر کمک کرده و فرآیندهای بازآفرینی شهری را با ویژگی‌های فرهنگی و اجتماعی منطقه هماهنگ سازد. این تحقیق از نوع توصیفی-تحلیلی بوده و از روش‌های کیفی و کمی بهره گرفته است. داده‌ها از طریق مشاهده و پرسشنامه‌هایی که به کارشناسان معماری، متخصصان مرمت و بازآفرینی و شهروندان تعلق داشتند، جمع‌آوری شده‌اند. برای تحلیل داده‌ها از نرم‌افزار spss و آزمون‌های آماری کروسکال-والیس و من-ویتنی استفاده شده است. نتایج نشان می‌دهد که تفاوت‌های معناداری بین شاخص‌های مختلف زمینه‌گرایی وجود دارد؛ به‌ویژه شاخص‌هایی مانند تراکم ساختمانی و تزئینات از اهمیت بالایی برخوردار بوده و شاخص‌هایی نظیر گره‌ها و میادین، حفظ مقیاس انسانی، نوع و جنس مصالح و خوانایی کمترین امتیاز را کسب کرده‌اند. همچنین، تحصیلات و مدت زمان اقامت پاسخ‌دهندگان تاثیر قابل‌توجهی بر ارزیابی آن‌ها از ویژگی‌های فرمی و کالبدی بافت تاریخی دارند. در نهایت، چارچوب پیشنهادی می‌تواند به عنوان راهنمایی موثر برای حفظ هویت تاریخی و ارتقاء کیفیت فضاهای شهری دزفول مورد استفاده قرار گیرد.

developing a contextual design framework in historic fabrics (case study: dezful city)

considering the rapid and uncontrolled urban developments, historical cities like dezful are exposed to unwanted changes and the loss of their cultural and architectural identity. the aim of this research is to develop a comprehensive and operational framework for contextual design in the historical fabric of dezful city, which can help preserve and strengthen the historical and cultural identity of the city and align urban regeneration processes with the cultural and social characteristics of the region. this study is descriptive-analytical and utilizes both qualitative and quantitative methods. data were collected through observation and questionnaires administered to architectural experts, restoration and regeneration specialists, and citizens. for data analysis, spss software and statistical tests such as kruskal-wallis and mann-whitney were used. the results indicate significant differences among various contextualism indicators; particularly, indicators such as building density and decorations were found to be of high importance, while indicators such as nodes and squares, preservation of human scale, type and material of construction, and readability received the lowest scores. additionally, the education level and duration of residence of respondents have a notable impact on their assessment of the formal and physical features of the historical fabric. finally, the proposed framework can serve as an effective guide for preserving the historical identity and enhancing the quality of dezful’s urban spaces.