آشکارسازی مناطق مناسب زندگی در تهران بر اساس تحلیل تغییرات مکانی شاخص کیفیت محیط شهری

کلانشهر تهران با گسترش روز افزون جزو بزرگترین کلانشهرهای جهان می باشد که دارای مشکلات متعدد زیست محیطی و اقتصادی –اجتماعی است. ادامه روند موجود، زیست این شهر را تاکنون با مشکلات عدیده روبرو نموده است. از این رو برنامه ریزان ناچار به تلاش بمنظور ارتقای کیفیت محیط زیست شهری (ueq) و استاندارد زندگی شهروندان می باشند. بدین منظور مطالعه ای طراحی شد که هدف آن ارزیابی ueq مناطق 2، 5، 9، 10، 17، 18 و 19، شناسایی بهترین مناطق و تعیین تاثیر شاخص ها بر تغییرات مکانی ueq، بود. در این مطالعه از دو دسته شاخص های محیط طبیعی و محیط کالبدی-ساختاری و وزن دهی آنها از طریق تکنیک های چند معیاره anp، استفاده شد. پایگاه داده های مکانی زیرشاخص ها در محیط gis ساخته شد. استانداردسازی آنها، براساس روش فازی انجام گردید. ساخت نقشه های نهایی ueq مناطق از طریق فرمول همپوشانی لایه های زیرشاخص ها در محیط gis انجام شد. نتایج نشان داد که شاخص های محیط طبیعی وزن بیشتری از شاخص های محیط کالبدی-ساختاری داشته اند. آنالیز نقشه های طبقه بندی ueq مناطق 7 گانه تهران نشان داد که تمام مناطق بجز منطقه 2، در حداقل نیمی از مساحت خود دارای ueq متوسط رو به پایین هستند. منطقه 2 و قسمت های شمالی منطقه 5 بهترین شرایط ueq را دارند. دو منطقه 10 و 17 بدلیل تراکم بسیار زیاد جمعیت، بازارهای قدیمی، بافت فرسوده، آلودگی زیاد صوتی و هوا بهمراه سرانه فضای سبز بسیار پایین دارای درجات ueq پایین می باشند. پایین بودن سرانه پوشش گیاهی، آلودگی هوا، و آلودگی صنعتی ناشی از گسترش ساخت وسازهای بی رویه بهمراه جمعیت زیاد باعث کاهش کیفیتueq مناطق شده است. نقشه های تولیده شده آسیب پذیرترین مناطق را شناسایی نموده و امکان برنامه ریزی برای مناطق بحرانی را توسط سیاست گذاران فراهم می کند.

identifying suitable areas for living in tehran based on spatial change analysis of the urban environment quality index

tehran metropolis, with its increasing expansion and high population growth, is one of the largest and most populous metropolises in the world, which has numerous environmental and socio-economic problems. continuing the current trend has faced the city with numerous problems. therefore, planners are forced to strive to improve the urban environmental quality (ueq) and the standard of living of citizens. for this purpose, a study was designed to evaluate the ueq of regions 2, 5, 9, 10, 17, 18, and 19, identify the best regions, and determine the impact of indicators on spatial changes in ueq. in this study, two categories of indicators, natural environment and physical-structural environment, were used and their weighting was done through multi-criteria anp techniques. spatial databases of sub-indices were created in a gis environment. their standardization was performed based on a fuzzy method. the final ueq maps of the regions were constructed through the overlapping of sub-index layers in the gis environment. the results showed that natural environment indicators had more weight than physical-structural environment indicators. analysis of the ueq classification maps of the 7 regions of tehran showed that all regions except region 2 have moderate to low ueq in at least half of their area. region 2 and the northern parts of region 5 have the best ueq conditions. regions 10 and 17 have low ueq levels due to their very high population density, old markets, dilapidated texture, high noise and air pollution, and very low per capita green space. low per capita vegetation cover, air pollution, and industrial pollution caused by the expansion of uncontrolled constructions along with high population have reduced the quality of ueq of the regions. the generated maps identify the most vulnerable areas and enable planning for critical areas by policymakers.