تبیین راهبردهای بهینه معماری مسکن در چارچوب ملاحظات محیطی بافت فرسوده (محدوده مطالعه: محله آبکوه مشهد)

کیفیت محیط شهری به عنوان بخشی از کیفیت زندگی، از مباحث کلیدی در حوزه‌ی مطالعات شهری است که با رشد سریع شهرها و تمرکز جمعیت و فعالیت، دستخوش تغییر قرار گرفته است. بنابراین توجه به کیفیات محیطی بافت‌های فرسوده یکی از مهمترین عوامل در شناسایی این محدوده‌ها و مداخله در آن‌هاست. مطالعه حاضر درصدد تبیین و ارائه راهبردهای بهینه معماری مسکن در محله آبکوه مشهد (بافت فرسوده) برآمده و در راستای نیل به هدف مذکور، از رویکرد روش‌شناختی توصیفی-تحلیلی با تمرکز بر دو شیوه‌ی کتابخانه‌ای و میدانی بهره جسته است. داده‌های نظری برمبنای مرور و بررسی هدفمند منابع مطالعاتی مکتوب و داده‌های پیمایشی نیز طی دو مرحله (کیفی و کمی)، از طریق توزیع پرسشنامه محقق ساخته و مصاحبه عمیق و نیمه ساختاریافته جمع‌آوری شد. در مرحله کیفی بواسطه‌ی مصاحبه و گفتگوی مستقیم با خبرگان و متخصصان بازآفرینی و شهرسازی شهر مشهد، راهبردهای بکارگرفته شده در معماری مسکن بافت فرسوده استخراج و در مرحله کمی، پرسشنامه‌هایی به منظور امتیازدهی و تعیین اولویت معیارها، در قالب طیف لیکرت در اختیار جامعه محلی قرار داده شد. گزینش گروه آماری به صورت تصادفی، و حجم نمونه‌ی آن‌ها معادل 384 نفر برآورد شد. تحلیل یافته‌ها نشان می‌دهد که توانمندی کالبدی مهم‌ترین عامل بوده و قابلیت‌های عملکردی، تجربی-ادراکی، اقتصادی و محیطی در سطوح بعدی قرار می‌گیرند.

explanation of the optimal strategies of housing architecture in the framework of environmental considerations of dilapidated fabric (area of study: abkoh neighborhood of mashhad)

the quality as a part of the quality of life, is one of the key topics in the field of urban studies, which has undergone changes with the rapid growth of cities. therefore, paying attention to the environmental qualities of dilapidated fabric is one of the most important factors in identifying these areas. this study seeks to explain and present the optimal strategies of housing architecture in the abkoh neighborhood of mashhad and in order to achieve the mentioned goal, it has used the descriptive-analytical methodological approach with a focus on both library and field methods. theoretical data was collected based on the purposeful review of written sources and survey data in two stages (qualitative and quantitative), through the distribution of researcher-made questionnaires and in-depth and semi-structured interviews. in the qualitative phase, the strategies used in the housing architecture in the dilapidated fabric were extracted through interviews and direct conversations and in the quantitative stage, questionnaires were provided to the local community in order to determine the priority of the criteria, in the form of a likert scale. the statistical group was randomly selected, and their sample size was estimated to be 384 people. sampling of experts continued by relying on the delphi method until the researcher reached the theoretical saturation stage. the analysis gives insights about the weight and priority of different strategic criteria and indicators for housing architecture in the studied area. this analysis also includes the ranking of research variables based on the friedman test. findings show that physical capability is the most important factor, in the first level of importance, and functional, experiential-perceptual, economic and environmental capabilities are placed in the next levels. at the end, suggestions were presented in the direction of desirable housing architecture in dilapidated fabrics, especially in the abkoeh neighborhood of mashhad.