نقش منظرشهری بیوفیلیک بر رفتارهای روانشناختی شهروندان (مطالعه موردی: مهرشهر کرج)

امروزه پرداختن به منظر شهری به دلیل بی توجهی به همزیستی مسالمت آمیز انسان و طبیعت و عدم توجه به استراتژی بیوفیلیک موجب عدم پاسخگویی به نیازهای روانشناختی و رفتار شهروندان شده است. اهمیت طبیعت در زندگی انسان می تواند به عنوان راهکاری جهت القاء آرامش و آسایش روحی و روانی به شهروندان باشد. از اینرو هدف پژوهش، بررسی نقش منظرشهری بیوفیلیک بر رفتارهای روانشناختی شهروندان در مهرشهر کرج است و سوال این است که نقش منظرشهری بیوفیلیک بر رفتارهای روانشناختی شهروندان در مهرشهر کرج چیست؟ روش پژوهش کیفی- کمی از نوع پیمایشی است و از ابزار مصاحبه نیمه ساختار یافته و پرسشنامه برای گردآوری داده ها استفاده شده است. جامعه آماری؛357 نفر از شهروندان مهرشهر کرج و10 نفر از صاحب نظران حوزه پژوهش هستند که نمونه گیری از میان آنها به صورت هدفمند انجام شد. تحلیل داده ها با نرم افزار مکس کیودا و آزمون تی تک نمونه ای و فریدمن انجام شد. نتایج نشان داد که منظر شهری بیوفیلیک باتوجه به سه مولفه آنالوگهای طبیعی، ماهیت فضایی و طبیعت در فضا در مهر شهر کرج در وضعیت نامطلوبی است. از دیدگاه صاحبنظران، از میان سه مولفه مذکور، در مهرشهر کرج، مولفه آنالوگ های طبیعی به ویژه دیوار و بام سبز در کاهش ترس و استرس شهروندان و آرامش روحی آنها تاثیر بیشتری دارد. به طور کلی مد نظر قرار دادن مولفه های منظرشهری بیوفیلیک می تواند طراحان منظر شهری را با در راستای رفتار و یا حتی کنش های برخوردی و رفتاری شهروندان در یک فرآیند و ارتباط مناسب همسو با منظر شهری بیوفیلیک یاری رساند. در این فرآیند، شناسایی مولفه ها، پیش از طراحی و ساخت منظر شهری بیوفیلیک، به فراخور کاربران با ماهیت و طبیعت این فضاها می تواند جزئیات متفاوتی داشته باشد و شناسایی این عوامل با طراح منظر شهری بیوفییلک، مدیران و برنامه ریزان است تا بتواند به کیفیت این فضاها بیافزاید و رفتار روانشناختی شهروندان را بهبود دهد.

the role of biophilic urban landscape on the psychological behaviors of citizens (case study: mehrshahr, karaj)

nowadays, attention to urban landscapes has become crucial, as neglecting the harmonious coexistence between humans and nature and failing to implement biophilic strategies has resulted in inadequate responses to citizens’ psychological needs and behaviors. the importance of nature in human life can serve as a means to induce mental and emotional relaxation and well-being for citizens. therefore, the aim of this study is to examine the role of biophilic urban landscapes in influencing the psychological behaviors of citizens in mehrshahr, karaj. the research employed a mixed-methods approach combining qualitative and quantitative methods, using semi-structured interviews and questionnaires for data collection. the statistical population consisted of 357 citizens of mehrshahr, karaj, and 10 experts in the field. data analysis was performed using maxqda software, the one-sample t-test, and the friedman test. the results indicated that the biophilic urban landscape, considering its components—natural analogs, spatial characteristics, and the presence of nature in space—has a significant impact on reducing fear and stress and enhancing psychological well-being.