بررسی تطبیقی کاربرد چوب در معماری خانه‌های بومی مناطق جلگه‌ای و کوهپایه‌ای غرب گیلان

تاثیر اقلیم بر معماری همواره مورد توجه پژوهشگران بوده است. در این میان، برخی اندیشمندان مانند برونو زویی و راپاپورت، اقلیم را عاملی ثانویه در شکل‌گیری معماری بومی می‌دانند، در حالی‌که افرادی مانند اولگی آن را مهم‌ترین عامل تاثیرگذار می‌شمارند. با این حال، میزان و نحوه تاثیر اقلیم در مناطق مختلف متفاوت است و عوامل دیگری مانند معیشت و اقتصاد نیز می‌توانند نقش مهمی در شکل‌گیری معماری بومی ایفا کنند. این پژوهش با رویکرد تطبیقی، به بررسی کاربرد چوب در معماری بومی مناطق جلگه‌ای و کوهپایه‌ای غرب گیلان می‌پردازد. هدف اصلی این مطالعه، شناخت تفاوت‌ها و شباهت‌های معماری این دو منطقه از نظر نوع مصالح مصرفی و تاثیرات اقلیمی و معیشتی بر ساخت‌وساز است. یافته‌ها نشان می‌دهد که چوب، اصلی‌ترین مصالح ساختمانی در هر دو منطقه محسوب می‌شود، اما نوع و نحوه استفاده از آن به شرایط جغرافیایی، میزان رطوبت و دسترسی به منابع محلی بستگی دارد. در مناطق جلگه‌ای، چوب‌های نرم‌تر مانند توسکا و افرا برای ساخت سازه‌های داخلی و تزیینی مورد استفاده قرار می‌گیرد، در حالی‌که در مناطق کوهپایه‌ای، چوب‌های سخت‌تر مانند بلوط و اقاقیا به دلیل استحکام بیشتر و مقاومت در برابر شرایط محیطی به کار گرفته شده‌اند. همچنین، فعالیت‌های معیشتی مانند کشاورزی در جلگه و دامداری در کوهپایه، تاثیر مستقیمی بر طراحی و ساختار خانه‌ها داشته است. نتایج این تحقیق بر اهمیت بهره‌گیری از منابع بومی و روش‌های پایدار در معماری تاکید دارد و می‌تواند در توسعه معماری سازگار با محیط‌زیست مورد استفاده قرار گیرد. این پژوهش با روش توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر مطالعات میدانی و کتابخانه‌ای انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که عناصر معماری بومی همچون ایوان، حیاط مرکزی و مصالح محلی، نقشی موثر در انطباق با شرایط اقلیمی و فرهنگی منطقه دارند.

comparative study of the use of wood in the vernacular houses of the plain and foothill regions of western guilan

the impact of climate on architecture has always been a subject of interest for researchers. some scholars, such as bruno zevi and rapoport, consider climate a secondary factor in shaping vernacular architecture, while others, like olgyay, regard it as the most influential factor. however, the extent and manner of climate’s influence vary across different regions, and other factors such as livelihood and economy also play a crucial role in shaping traditional architecture. this study adopts a comparative approach to examine the use of wood in the vernacular architecture of the lowland and foothill regions of western gilan. the main objective is to identify the similarities and differences in the architectural characteristics of these two regions in terms of material usage and the climatic and economic influences on construction methods. findings indicate that wood is the primary construction material in both regions; however, the type and application of wood vary based on geographical conditions, humidity levels, and local resource availability. in lowland areas, softer woods such as alder and maple are used for interior structures and decorative elements, whereas in foothill areas, harder woods like oak and acacia are preferred due to their durability and resistance to harsh environmental conditions. additionally, livelihood activities, such as agriculture in the lowlands and animal husbandry in the foothills, have directly influenced the design and structure of houses. the results of this study highlight the significance of utilizing local resources and sustainable construction methods in architecture, which can contribute to the development of environmentally compatible architectural solutions. the research employs a descriptive-analytical method, incorporating field studies and literature reviews. the findings emphasize the critical role of vernacular architectural elements such as verandas, central courtyards, and locally sourced materials in adapting to regional climatic and cultural conditions.