تحلیل عوامل محیطی-کالبدی بر رفتارهای انسان در محیط‌های عمومی (نمونه موردی: امامزاده زید بن علی شهر خرم‌آباد)

یکی از مباحث مهم در ارتباط با فضاهای عمومی، مفهوم انسان‌شناختی و به دنبال آن رفتارشناسی در فضاهای شهری است. هدف از پژوهش حاضر بررسی اثر محیط و عوامل محیطی بر رفتار افراد در فضای عمومی (مذهبی) شهری پرداخته شود. روش‌شناسی پژوهش، روش تحقیق در این پژوهش، استفاده از روش‌های کمی و کیفی به صورت توامان می‌باشد. داده‌های کمی در این مطالعه با استفاده از روش پرسشنامه گردآوری شدند. آزمون آلفا کرونباخ برای روایی پرسشنامه استفاده شد. نمره روایی پرسشنامه برابر با 0/702 شد. بر اساس روش نمونه‌گیری تصادفی، 50 نفر از زائرین امامزاده زید بن علی شهر خرم‌آباد که بین 20 تا 52 سال سن داشتند؛ برای این مطالعه انتخاب و شرکت کردند. امامزاده زید بن علی امامزاده و نیز نام منطقه‌ای در مرکز شهر خرم‌آباد است. آرامگاه این امامزاده در بازار قدیمی شهر خرم‌آباد واقع شده است و قدمت ساخت بنای کنونی آن به سال 1307 هجری قمری می‌رسد. از آزمون همبستگی پیرسون برای معنادار بودن رابطه متغیرها استفاده شد. نتیجه آزمون همبستگی برابر با 0/371 شد که نشان می‌دهد بین متغیرها رابطه معناداری در حد متوسط وجود دارد. با توجه به نتایج حاصل از تحلیل داده‌ها می‌توان این‌گونه بیان نمود که عوامل کالبدی محیطی بر رفتاری که فرد در فضاهای عمومی از خود نشان می‌دهد موثر است. در این پژوهش عوامل محیطی مانند قابلیت دسترسی به فضا، کیفیت نور در محیط، احساس امنیت و سلسله مراتب فضایی مورد بررسی قرار گرفته شد. بر اساس نتایج تحلیل داده‌های پرسشنامه می‌توان بیان نمود که افراد برای حضور در فضا به محیط و عوامل محیطی آن بسیار توجه می‌کنند و این امر در رفتار آنان نیز نمایان می‌گردد. هرچه یک فضای عمومی و مذهبی با پارامترهای دقیق‌تری از عوامل کالبدی ساخته شده باشد، رفتار فرد و احساس فرد در آن فضا مناسب‌تر است.

analysis of physical-environmental factors on human behavior in public environments, a case study of imamzadeh zayd bin ali, khorramabad city

one important topic related to public spaces is the concept of anthropology and behavior in urban spaces. the purpose of this research is to investigate the effect of the environment and environmental factors on people's behavior in public (religious) urban spaces. the research methodology for this study involves the use of both quantitative and qualitative methods in combination. the reliability of the questionnaire was assessed using cronbach's alpha test, which yielded a score of 0.702 for validity. a random sampling method was employed to select 50 pilgrims of imamzadeh zayd bin ali in khorramabad, aged between 20 and 52, who participated in the study. imamzadeh zayd bin ali is a region located in the center of khorramabad city, housing the mausoleum of the imamzadeh. the current building of the mausoleum was constructed in 1307 ah and is situated in the old market of khorramabad city. the pearson correlation test revealed a coefficient of 0.371, indicating a significant relationship between the variables. based on the data analysis, it can be concluded that environmental physical factors influence the behavior exhibited by individuals in public spaces. environmental factors such as space accessibility, light quality, sense of security, and spatial hierarchy were examined. the analysis suggests that individuals place significant importance on the environment and its factors when occupying a space, which is also reflected in their behavior.