چشم‌اندازهای پژوهشی «آفرینش عرصه‌های عمومی دوستدار کودک و نوجوان»

آفرینش جوامع دوستدار کودک یکی از عناصر کلیدی در ساخت شهرهای پایدار و سرزنده محسوب میشود. پژوهشهای موجود در این حوزه عمدتاً بر شناسایی چالشها و موانع موجود و همچنین تقویت مشارکت کودکان در فرآیندهای اجتماعی متمرکز بودهاند. با وجود پذیرش پیماننامه بینالمللی حقوق کودک توسط جمهوری اسلامی ایران در سال 1372، همچنان فاصله قابل توجهی بین شرایط عملی طراحی و برنامهریزی محیط و چارچوبهای مکانهای دوستدار کودک مشاهده میشود. با توجه به نیاز به گسترش تحقیقات و تخصصیتر شدن موضوعات در مقیاس بینالمللی، مطالعات انجامشده در ایران درباره ساخت مکانهای دوستدار کودک و نوجوان همچنان با خلاهای تحقیقاتی در بسیاری از حوزه ها مواجه است. مرور دقیق منابع، ساختاردهی به مطالعات پیشین، تعیین اولویتهای پژوهشی و شناسایی خلاهای موجود در بستر جامعه ایرانی میتواند به کاهش سردرگمی پژوهشگران و جلوگیری از تکرار مطالعات گذشته کمک کند. این مقاله با هدف ارائه خطوط کلی برای تحقیقات آتی و بررسی زمینهها و موضوعات مرتبط با ساخت عرصههای عمومی دوستدار کودک و نوجوان تدوین شده است. روش تحقیق این پژوهش کیفی بوده و از روش تئوری زمینه‌ای برای کدگذاری، دستهبندی و تحلیل حوزههای تحقیقاتی کلان و خرد بهره گرفته شده است. همچنین از روش مثلثسازی برای اعتباربخشی به نتایج پژوهش استفاده شده است. در این پژوهش 227 منبع برجسته پیشین در زمینه طراحی عرصههای عمومی دوستدار کودک شناسایی و با استفاده از تحلیل مضمون کدگذاری شدهاند. دستاوردهای اصلی این پژوهش عبارتاند از: ارائه دو نمودار برای حوزهبندی موضوعات و پژوهشهای موجود و شناسایی خلاهای تحقیقاتی در مقایسه با ادبیات جهانی و معرفی هفت موضوع کلیدی که توسعه آنها با توجه به شرایط بومی ایران امکانپذیرتر به نظر میرسد.

towards child- and adolescent-friendly public spaces: identifying research gaps and future directions

the creation of child-friendly communities is a key element in building sustainable and vibrant cities. existing research in this field has primarily focused on identifying challenges and barriers as well as enhancing children’s participation in social processes. despite the adoption of the united nations convention on the rights of the child by the islamic republic of iran in 1993, a significant gap remains between the practical conditions of environmental design and planning and the frameworks of child-friendly places. given the necessity of expanding research and specializing topics on an international scale, studies conducted in iran regarding the development of child- and adolescent-friendly spaces still face research gaps in many areas. a detailed review of sources, structuring prior studies, identifying research priorities, and recognizing existing gaps within the iranian context can reduce researchers' confusion and prevent repetitive studies. this article aims to outline guidelines for future research and explore areas and topics related to the development of child- and adolescent-friendly public spaces. the research adopts a qualitative approach, utilizing grounded theory for coding, categorizing, and analyzing macro and micro research domains. moreover, triangulation methods have been employed to validate the research findings. the study initially identifies and codes 227 prominent prior sources in the field of designing child-friendly public spaces through thematic analysis. the main findings include the presentation of two charts organizing existing topics and the introduction of seven key topics feasible for development in iran.