نقش روان‌شناسی محیط در معماری فضاهای آموزشی بر عزت نفس نوجوانان (مدارس دخترانه متوسطه دوم شیراز)

توجه به علم روان‌شناسی محیط در طراحی فضاهای آموزشی علاوه بر ارتقاء کیفیت فضا، می‌تواند سبب تاثیرات ذهنی مثبت کاربر از محیط شود. از آنجایی‌که دختران دارای خصوصیات رشدی و بلوغ متفاوتی نسبت به پسران هستند و در آینده نقش مادران خانواده را نیز ایفاء می‌کنند، توجه به ویژگی‌های روحی و روانی آنها بسیار حائز اهمیت است. پژوهش حاضر با هدف مشخص نمودن نقش روان‌شناسی محیط فضاهای آموزشی در عزت‌ نفس دختران نوجوان و همچنین مشخص نمودن ویژگی‌های تاثیرگذارتر روان‌شناسی محیط در عزت نفس این قشر از جامعه انجام شده است. متغیرهای مستقل تحقیق، روان‌شناسی محیط مدارس و مولفه‌های آن و متغیر وابسته تحقیق، عزت نفس دانش‌آموزان بوده است. روش تحقیق به‌کار رفته، همبستگی از نوع رابطه‌ای بوده که با مطالعات کتابخانه‌ای و روش پیمایشی انجام شده است. کتاب‌ها، مقالات و مداراک موجود، مشاهده فردی، مصاحبه، پرسش‌نامه عزت نفس روزنبرگ و پرسش‌نامه محقق ساخته روان‌شناسی محیط، از ابزار تحقیق بوده‌اند. پس از مطالعات صورت‌گرفته، پرسش‌نامه روان‌شناسی محیط محقق ساخته، تنظیم و مطابق با فرمول کوکران توسط 382 دانش‌آموز از مدارس دخترانه متوسطه دوم شهر شیراز که با روش نمونه‌گیری غیراحتمالی هدفمند انتخاب شده بودند، به‌صورت تصادفی تکمیل شد. اطلاعات به‌دست آمده از پرسش‌نامه‌ها با نرم‌افزار spss مورد تحلیل قرار گرفت تا اهداف تحقیق محقق شود. یافته‌ها حاکی از آن بوده است که معماری مدارس به‌واسطه علم روان‌شناسی محیط می‌تواند میزان عزت نفس دانش‌آموزان دختر نوجوان را تحت تاثیر قرار دهد و میزان ضریب همبستگی بین مولفه کالبدی و فضایی روان‌شناسی محیط با عزت نفس نوجوانان بیشتر از میزان ضریب همبستگی بین مولفه عملکردی روان‌شناسی محیط با عزت نفس نوجوانان است. بنابراین راهکارهای طراحی فضاهای آموزشی که می‌تواند به ارتقاء هرچه بیشتر عزت‌نفس دانش‌آموزان کمک نماید، بدین شرح است: امنیت روانی (مقاوم بودن ساختمان مدرسه در برابر حوادث غیرمترقبه، ایمنی پله‌ها و غیره).

the role of psychological environment of educational spaces in the self-esteem of adolescents (case study: shiraz secondary school for girls)

paying attention to environmental psychology in the design of educational spaces, in addition to improving thequality of the space, can cause positive mental effects of the user of the environment. since girls have differentgrowth and maturity characteristics than boys and in the future they will also play the role of mothers in the family,it is very important to pay attention to their mental and psychological characteristics. the present study wasconducted with the aim of determining the role of environmental psychology of educational spaces in the selfesteemof adolescent girls and also to determine the more effective features of environmental psychology in theself esteem of this group of society. the independent variables of the research were the psychology of the schoolenvironment and its components, and the dependent variable of the research was the students' self esteem. theresearch method used is relational correlation which was done with library studies and survey method. availablebooks, articles and documents, personal observation, interviews, rosenberg's self esteem questionnaire, and theresearcher's questionnaire of environmental psychology have been research tools. after the studies, theenvironmental psychology questionnaire was created by the researcher, adjusted and according to cochran'sformula, it was randomly completed by 382 students from second secondary girls' schools in shiraz city, who wereselected by targeted non probability sampling method. the information obtained from the questionnaires wasanalyzed with spss software to achieve the objectives of the research. the findings have shown that schoolarchitecture can influence the self esteem of female adolescent students through the science of environmentalpsychology, and the correlation coefficient between the physical and spatial component of environmentalpsychology with adolescent self esteem is higher than the correlation coefficient between the functionalcomponent of environmental psychology. it is with the self esteem of adolescents. therefore, the strategies fordesigning educational spaces that can help improve students' self esteem as much as possible are as follows:psychological safety (resistance of the school building against unexpected incidents, safety of stairs, etc.