بررسی تاثیر محیط کالبدی بر رفتار جستجوگرانسان (میدان گنجعلی خان و کوثر کرمان)

آنگاه که انسان جوینده، در برخی از پیکره‌های هنوز ماندگار معماری این سرزمین گام برمی دارد در نمونه‌های پرشماری، کشف می‌کند که این پیکره‌ها، هرچند دگرگون‌اند اما سرشار از ارزش‌ها و توانش‌های بسیاراند؛ ارزش‌هایی که نیاز بدیهی به مراقبت و بازشناختی هر بار نو، دارند. هدف اصلی این مقاله هرچند که بصورت مشخص، بررسی تاثیر محیط کالبدی بر تحقق بخشیدن رفتار جستجوگر انسان در نمونه‌هایی از معماری این سرزمین بوده، اما نخست از آرمانی آغاز گردیده، که به دنبال نمونه‌هایی از معماری ایرانی بوده است که هنوز زنده‌اند، نفس می‌کشند و کاربران فضا را بدنبال خود می‌کشانند. برای محقق شدن هدف اصلی، پس از مطالعه نظریات موجود در روانشناسی محیط و علوم اعصاب یافته‌هایی در این ارتباط حاصل گردید. موضوع اصلی، قابلیت محیط کالبدی ساخته شده از یکسو و انسان با پیچیدگی‌های بسیار، در سامانه عصبی-روانی-جسمانی خود از دیگر سو، بوده است. این هر دو چنانچه با هم درآمیخته شوند، هر یک موجب ایجاد طنینی در پیکره دیگری خواهد شد. کاوش بیشتر در محیط، نه تنها آن را برای انسان درونی ساخته و تعامالت خالق می‌آفریند بلکه بر رشد سیناپس‌های مغزی نیز می‌افزاید. هدف پژوهش حاضر شناسایی ویژگی‌های کالبدی هر یک از دو مکان مورد نظر در محدوده تحقیق (میدان کوثر و میدان گنجعلی خان شهر کرمان) در مرحله اول و بررسی چگونگی تاثیر نوع مکان و ویژگی‌های کالبدی هر مکان بر رفتار جستجوگر افراد است. این پژوهش با به کارگیری ترکیبی از روش‌های کمی و کیفی در دو بخش تنظیم شده است. در این مسیر از روش پیمایشی بصورت میدانی و با پرسشنامه وزنی برای ویژگی‌های محیط توسط خبرگان و از طیف لیکرتی برای بررسی ویژگی‌های رفتاری توسط مردم گذرکننده از میدان گنجعلی خان و کوثر کرمان استفاده شده است. داده‌ها در هر بخش توسط آزمون تحلیل واریانس یکطرفه سنجش گردید. یافته اصلی، تفاوت معنادار رفتار جستجوگری در میدان گنجعلی خان و سطح مطلوب‌تر موجود در آن محیط بود. در نتیجه بنظر می‌رسد، می‌توان با طراحی یا تقویت ویژگی‌هایی در محیط، انتظار داشت که رفتار مطلوب جستجوگری در آن تقویت شود.

investigating the effect of physical environment on human searching behavior (midan ganj ali khan and kotsar kerman)

when the seeker steps in some of the still lasting architectural figures of this land, in numerous examples, he discovers that these figures, although they are transformed, are full of many values and abilities; values that obviously need to be taken care of and recognized every time. although the main purpose of this article is to investigate the effect of the physical environment on the realization of human searching behavior in examples of the architecture of this land, it first started from an ideal, which was looking for examples of iranian architecture that are still alive. in order to achieve the main goal, after studying the existing theories in environmental psychology and neuroscience, some findings were obtained in this connection. the main issue has been the ability of the built physical environment on the one hand, and humans with many complexities, in their nervous-psycho-physical system, on the other hand. if these two are mixed together, each will create a resonance in the other body. further exploration of the environment not only makes it internal for the human being and creates creative interactions, but also increases the growth of brain synapses. the aim of the current research is to identify the physical characteristics of each of the two places in the scope of the research (kosar square and ganj ali khan square in kerman) in the first stage and to investigate how the type of place and the physical characteristics of each place affect people's search behavior. this research is organized in two parts using a combination of quantitative and qualitative methods. in this way, a survey method was used in the field and with a weighted questionnaire for the characteristics of the environment by experts, and a likert scale was used to examine the behavioral characteristics of the people passing through ganj ali khan square and kosar kerman. the data in each section was measured by one-way analysis of variance test. the main finding was the significant difference in search behavior in ganj ali khan square and the more favorable level in that environment. as a result, it seems that by designing and strengthening features in the environment, it can be expected that the desired search behavior will be strengthened in it.