|
|
|
|
تحلیل سلسله مراتب ورودی در خانههای قاجاری قم با رویکرد نحو فضا و تاکید بر محرمیت
|
|
|
|
|
|
|
|
نویسنده
|
آرام الهام ,آرام لیلا
|
|
منبع
|
طراحي و برنامه ريزي در معماري و شهرسازي - 1404 - دوره : 3 - شماره : 1 - صفحه:89 -100
|
|
چکیده
|
بی پیکرهبندی فضایی در معماری مسکونی سنتی ایران، بازتابدهندهی روابط اجتماعی _فرهنگی و تجلیگاه اصل محرمیت است. مطالعه ی کمی این پیکرهبندی در خانههای تاریخی قم، به عنوان یکی از مراکز مهم معماری دورهی قاجار، میتواند به درک عمیقتر رابطه میان سازمان فضایی و محرمیت کمک کند با توجه به چالشهای معماری معاصر در تامین محرمیت و حریم خصوصی، بازخوانی علمی الگوهای فضایی خانههای تاریخی با استفاده از روشهای نوین تحلیلی، میتواند راهکارهای کاربردی برای طراحی مسکن امروز ارائه دهد. تکنیک نحو فضا به عنوان روشی کمی و سیستماتیک، امکان تحلیل دقیق روابط فضایی را فراهم میآورد. این پژوهش با هدف تحلیل و ارزیابی کمی نقش محرمیت در سازماندهی فضایی خانههای تاریخی قم در دورهی قاجار انجام شده است. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی _تحلیلی و با استفاده از مطالعات میدانی و اسنادی انجام شده است. چهار خانه ی تاریخی شاخص قم (بروجردی، روحانی، زند و یزدان پناه) بر اساس معیارهای زمانی(تعلق قطعی به دورهی قاجار)، کالبدی(حفظ حداقل 70% ساختار اصلی) و عملکردی(کاربری مسکونی) انتخاب و با استفاده از تکنیک نحو فضا و نرمافزار دپس مپ مورد تحلیل قرار گرفتهاند. شاخصهای اصلی تحلیل شامل ارتباط، همپیوندی و عمق فضایی میباشند. تحلیلهای کمی نشان میدهد که سلسله مراتب فضایی به عنوان اصلیترین راهکار تامین محرمیت، از طریق سه مکانیسم اصلی محقق شده است: 1) استفاده از عناصر واسط (هشتی و دالان) برای کنترل دسترسی 2) نقش محوری حیاط مرکزی در سازماندهی فضایی 3) تفکیک عرصههای عمومی و خصوصی از طریق لایهبندی فضایی. تفاوت در مقادیر کمی شاخصهای نحو فضا در نمونههای موردی، نشاندهندهی انعطافپذیری معماری سنتی در پاسخگویی به نیازهای متفاوت کاربران است.
|
|
کلیدواژه
|
نحو فضا، تحلیل کمی فضا، سلسله مراتب فضایی، معماری دوره ی قاجار، پیکرهبندی فضایی
|
|
آدرس
|
دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب, دانشکده هنر و معماری, گروه معماری, ایران, دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی, ایران
|
|
پست الکترونیکی
|
leyare03@yahoo.com
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
analysis of entrance hierarchy in qajar houses of qom using space syntax approach with emphasis on privacy
|
|
|
|
|
Authors
|
aram elham ,aram leila
|
|
Abstract
|
the spatial configuration in traditional iranian residential architecture reflects socio-cultural relationships and embodies the principle of privacy. a quantitative study of this configuration in qom's historical houses, as one of the important architectural centers of the qajar period, can contribute to a deeper understanding of the relationship between spatial organization and privacy.given the challenges of contemporary architecture in providing privacy and personal space, scientific reinterpretation of spatial patterns in historical houses using modern analytical methods can provide practical solutions for today's residential design. space syntax technique, as a quantitative and systematic method, enables precise analysis of spatial relationships.this research aims to analyze and quantitatively evaluate the role of privacy in the spatial organization of qom's historical houses during the qajar period.this research employs a descriptive-analytical approach using field studies and documentary research. four notable historical houses in qom (boroujerdi, rouhani, zand, and yazdanpanah) were selected based on temporal criteria (definitive attribution to the qajar period), physical criteria (preservation of at least 70% of the original structure), and functional criteria (residential use). these houses were analyzed using space syntax technique and depthmap software. the main analysis indicators include connectivity, integration, and spatial depth.quantitative analyses show that spatial hierarchy, as the primary mechanism for ensuring privacy, has been achieved through three main mechanisms: 1) use of intermediate elements (vestibule and corridor) for access control, 2) the central role of the courtyard in spatial organization, 3) separation of public and private domains through spatial layering. the difference in quantitative values of space syntax indicators in the case studies demonstrates the flexibility of traditional architecture in responding to different user needs.
|
|
Keywords
|
space syntax ,quantitative spatial analysis ,spatial hierarchy ,qajar architecture
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|