تحلیل کیفی مولفه‌های اثرگذار بر معماری معاصر ایران؛ با تاکید بر دوران گذار از مدرنیسم به پست‌مدرنیسم

تعامل مداوم میان سنت و مدرنیته همچنان جامعه ایرانی را شکل میدهد؛ پدیده ای که با دگرگونی های سریع اجتماعی و فرهنگی در عصر معاصر کشور، پیچیده تر شده است. در این بستر، معماری ایران دستخوش تغییرات چشم گیری شده که به ویژه در گذار از الگوهای سنتی به رویکردهای مدرن و پستمدرن نمایان است. تاثیر همزمان ارزشهای سنتی، آرمان های مدرنیستی و انتقادات پست مدرنیستی، به منظره ای ناهمگون و اغلب مبهم در معماری منجر شده که بحران هویت جاری را نه تنها در فرم های معماری بلکه در سطح جامعه بازتاب میدهد. این پژوهش با اتخاذ رویکردی کیفی به بررسی عوامل تاریخی و اجتماعی-فرهنگی موثر بر تکامل معماری معاصر ایران می پردازد. با استفاده از تحلیل تاریخی، دوره های گذار کلیدی شناسایی و گفتمان میان تداوم و تغییر بررسی شده است. داده ها از طریق مرور منابع کتابخانه ای، اسناد آرشیوی و تحلیل آثار معماری از دوره های مختلف گردآوری گردیده اند. در مرحله تحلیل، کدگذاری تماتیک به عنوان بخش مرکزی روش شناسی مورد استفاده قرار گرفت. پس از گردآوری دادههای کیفی، بخش های کلیدی متن شناسایی و کدگذاری باز برای برچسب گذاری واحدهای معنادار انجام شد و امکان ظهور مضامینی چون هویت، التقاط، اصالت، زمینه گرایی و سازگاری فراهم آمد. سپس، کدگذاری محوری به منظور بررسی روابط و الگوهای میان این مضامین به کار گرفته شد تا فهم عمیق تری از نحوه اثرگذاری عوامل درونی و بیرونی بر گفتمان معماری ایران حاصل شود. یافتهها نشان میدهد که با وجود تلاشها برای بازگشت به ریشه ها و اصالت فرهنگی، گرایشهای جهانی و تئوریهای پست مدرن، روند دستیابی و بیان هویت منسجم معماری را پیچیده ساخته اند. تداوم کشمکش میان بهره گیری از الگوهای وارداتی و تقویت سنتهای بومی، چالشی اساسی تلقی میشود. در نهایت، این پژوهش اهمیت روشهای کیفی و کدگذاری نظام مند را در واکاوی گفتمان هویت نشان میدهد و درک ظریف تری از چگونگی حرکت معماری معاصر ایران میان تداوم، تغییر و چانه زنی معنایی ارائه می کند