تحلیل نقش شاخص‌های کارکرد اجتماعی و فرهنگی مساجد ایرانی – اسلامی در توسعه گردشگری، مطالعه‌ی موردی: مسجد جامع اصفهان

امروزه نهاد مقدس مسجد، از نقش آفرینی و تعاملات اجتماعی خود فاصله گرفته و از نقش محوری در نظام اجتماعی دور شده است و لایه های فرهنگی و مذهبی آن نیز کمرنگ شده است. با توجه به اهمیت ورود توسعه گردشگری در شناسایی فرهنگ بومی، باور و اعتقادات سنتی ساکنان، و شناخت و ترویج مذهب، این مقاله با هدف توسعه گردشگری در نمونه مورد مطالعه مسجد جامع شهر اصفهان نگاشته شده است. مقاله حاضر به لحاظ روش، توصیفی تحلیلی و به لحاظ هدف کاربردی است. داده های مورد نیاز با مراجعه به منابع معتبر علمی و مشاهدات میدانی پیمایشی گردآوری شده است. جامعه آماری شامل اساتید دانشگاهی و متخصصان معماری شاغل در مراکز علمی شهر اصفهان است و نتایج پرسشنامه به وسیله آزمون های آماری تی تک نمونه ای و همبستگی پیرسون و با نرم افزار spss تحلیل گردید. با توجه به یافته های پژوهش، شاخص هایی مانند برگزاری جشن ها و مناسبت های عمومی با امتیاز 4.83، آموزش معماران اسلامی با امتیاز 4.77، تشکیل جلسات فرهنگی با امتیاز 4.73 و احیای مناسبت های اجتماعی با امتیاز 4.70 بیشترین تاثیر را در بین شاخص های کارکرد اجتماعی و فرهنگی مسجد جامع اصفهان دارند. نتایج حاصله نشان می دهد که بین سیزده شاخص کارکرد اجتماعی و فرهنگی مسجد جامع اصفهان با توسعه گردشگری، رابطه همبستگی مثبت و مستقیم وجود دارد. و هر چه این شاخص ها در مسجد ارتقا یابند،؛ گردشگری نیز توسعه بیشتر خواهد بود. لذا توجه به شاخص های کارکرد اجتماعی و فرهنگی مسجد جامع اصفهان، توسعه گردشگری را تسهیل و باعث ارتقای فعالیت ها و رویدادهای جامعه محلی در مسجد جامع شهر اصفهان می شود.

analysis of the impact of social and cultural functions of iranian-islamic mosques on tourism development: a case study of jameh mosque in isfahan

in contemporary society, the sacred institution of the mosque has distanced itself from active engagement and social interactions, diminishing its central role in the social fabric. the cultural and religious layers of the mosque have also become less prominent. considering the importance of tourism development in identifying indigenous culture, beliefs, and promoting religion, this paper aims to explore the potential of tourism development in the case study of jameh mosque in isfahan. the research methodology employed is descriptive-analytical, and the study has practical implications. the necessary data was collected through referencing reputable scientific sources and field observations. the statistical population includes university professors and architectural experts working in academic centers in isfahan. the questionnaire results were analyzed using one-sample t-tests, pearson correlation, and spss software. based on the research findings, indicators such as organizing celebrations and public events (score: 4.83), training islamic architects (score: 4.77), conducting cultural sessions (score: 4.73), and reviving social occasions (score: 4.70) have the greatest impact among the social and cultural performance indicators of jameh mosque in isfahan. the results demonstrate a positive and direct correlation between the thirteen social and cultural performance indicators of jameh mosque and tourism development. as these indicators improve in the mosque, tourism will also experience further development. therefore, focusing on the social and cultural performance indicators of jameh mosque facilitates tourism development and enhances local community activities and events within the mosque.