چارچوب مفهومی طراحی فضای پیاده محور برای سالمندان جهت تسهیل مسیریابی آن‌ها در محیط‌های شهری

سالمندان به عنوان گروه سنی آسیب پذیر در جامعه در معرض انزوا و تنهایی و قطع رابطه با محیط های شهری می باشد یکی از عوامل تشدیدکننده این مسئله احساس گم گشتگی در پی حضور در فضاهای شهری ناآشنا می باشد. سالمندان هنگامی که نتوانند به دلایل مختلف در شهر حضور پیدا کنند رفته رفته تمایل آن ها به حضور در فضای شهری کم شده و در نتیجه تنهایی و انزوا را انتخاب می کنند. از جمله عواملی که می تواند مانع این امر شود طراحی محیط های شهری متناسب با نیاز سالمندان می باشد. سالمندان در محیط هایی حضور خواهند داشت که برای آنها آشنا باشد و در آن احساس تنهایی و گم گشتگی نکنند و بتوانند به صورت پیاده و یا از طریق حمل ونقل عمومی بدون مزاحمت و موانع در آن تردد کنند. ازاین رو هدف این پژوهش یافتن عوامل تاثیرگذار بر مسیریابی/جهت یابی سالمندان در محیط های شهری بخصوص فضای پیاده محور می باشد تا ضمن مشخص کردن این عوامل بتوان چارچوبی برای طراحی و مسیریابی سالمندان در محیط های پیاده محور تدوین کند. در این راستا مصاحبه نیمه ساختاریافته با تعدادی از سالمندان شهر تهران بدون درنظرگرفتن محله و منطقه سکونت به صورت تصادفی صورت گرفته است که بخشی از آن به صورت سوالات چهارگزینه ای و بخشی از آن به صورت نیمه ساختاریافته و سوالات باز می باشد که با استفاده از روش تحلیل محتوا مفاهیم مهم آن استخراج شده است. در نهایت عواملی که موجب طراحی محیط شهری پیاده محور با درنظرگرفتن جهت یابی مناسب برای سالمندان استخراج شده است که از جمله می توان به خوانایی، دسترس پذیری، پیوستگی، امنیت و آموزش اشاره نمود.

a conceptual framework for designing pedestrian-oriented spaces for the elderly to facilitate their wayfinding in urban environments

elderly individuals, as a vulnerable age group in society, are at risk of isolation and loneliness and may become disconnected from urban environments. one of the exacerbating factors of this issue is the feeling of disorientation when faced with unfamiliar urban spaces. when elderly people are unable to engage in urban settings for various reasons, their inclination to be present in these environments gradually decreases, resulting in a choice of solitude and isolation. one of the factors that can help prevent this is the design of urban environments tailored to the needs of the elderly. elderly individuals are more likely to feel comfortable in environments that are familiar to them, where they do not feel lonely or disoriented and can navigate on foot or via public transportation without obstructions and barriers. therefore, the aim of this research is to identify the factors influencing elderly individuals’ wayfinding and orientation in urban environments, particularly in pedestrian spaces, to establish a framework for the design and navigation of elderly individuals in pedestrian-oriented environments. in this context, semi-structured interviews were conducted with a number of elderly residents of tehran, randomly selected without considering their neighborhoods or areas of residence. part of the interview consisted of multiple-choice questions, while another part included semi-structured and open-ended questions, from which important concepts were extracted using content analysis. ultimately, factors that contribute to the design of pedestrian-oriented urban environments, considering appropriate wayfinding for the elderly, were identified, including readability, accessibility, continuity, safety, and education.