تبیین ساختاری پیامدهای ژئوپولیتیک زیست محیطی بحران آب در حوضه های آبریز غرب استان فارس

رابطه انسان با محیط طبیعی بدون ذخایر آب و یا منابع قابل دسترسی بدان از نظر کاربردی برای انسان فقط می تواند رابطه ای یک جانبه و بی ریشه باشد. این اهمیت موجب شده برخی از ژئوپلیتیسین ها معتقد باشند که اغلب درگیری‌ها و جنگ‌های منطقه ای در جهان به دلیل کمبود و بحران آب خواهد بود. در واقع، تنها علت آن در محدودیت منابع نیست، بلکه عوامل دیگری همچون خشکسالی‌های دوره ای، استفاده بیش‌از حد از منابع، شرایط هیدرولوژیکی، عوامل اجتماعی از قبیل رشد جمعیت، مهاجرت، نبود فرهنگ صحیح مصرف و سوء مدیریت منابع، ناتوانی نهادهای مسئول برای تامین خدمات انتقال آب و غیره نیز در آن تاثیر بسزایی دارند. هدف از پژوهش حاضر تبیین پیامدهای ژئوپولیتیک زیست محیطی بحران آب در حوضه های آبریز غرب استان فارس می باشد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و به لحاظ روش کمی و با ماهیت روش توصیفی تحلیلی می باشد. جامعه آماری تحقیق حاضر، 138 نفر از افراد کارشناس و نخبه در زمینه جغرافیای سیاسی و مدیریت منابع آب در سطح استان فارس بوده و حجم نمونه با استفاده از جدول مورگان تعداد 102 نفر به صورت در دسترس در نظر گرفته شدند. متغیرهای پژوهش در زمینه پیامدهای ژئوپولیتیک زیست محیطی بحران آب در استان فارس به 4 دسته شامل محیط طبیعی، محیط‌زیست جانوری گیاهی، محیط‌زیست انسانی، اقلیم تقسیم شده اند. جدول مقایسه میانگین ها نشان می دهد که وضعیت هر 4 متغیر در سطح متوسط به بالا قرار دارد و این نشانگر وضعیت بحرانی حوضه های آبریز غرب استان فارس در زمینه پیامدهای ژئوپولیتیک زیست محیطی بوده و از بین آنها متغیر اقلیم نسبت به 3 متغیر دیگر در وضعیت حادتری قرار دارد. متغیرهای محیط‌زیست جانوری گیاهی، محیط طبیعی و محیط زیست انسانی در رتبه های بعدی به لحاظ وضعیت بحرانی قرار دارند. نتایج تحلیل مسیر معادلات ساختاری نشان داد که متغیر محیط زیست جانوری گیاهی بیش‌ترین تاثیر را از بحران آب در حوزه های غربی استان فارس پذیراست و سپس متغیرهای محیط طبیعی، اقلیم و محیط زیست انسانی قرار گرفته اند. همچنین آنالیز ضرایب عاملی نشان داد که در محیط زیست جانوری گیاهی گویه های کاهش پرورش آبزیان در حوضه آبریز، از بین رفتن گونه های جانوری، در محیط طبیعی گویه های شور شدن آب، آلودگی منابع خاک، شور شدن خاک، از بین رفتن و خشک شدن قنوات و چاه ها، در اقلیم، گویه های افزایش دما، افزایش نواحی بیابانی و تغییر اقلیم ناحیه ای و در محیط زیست انسانی، گویه های از بین رفتن زیرساخت‌ها و مساکن، از بین رفتن روستاها، افزایش بیماری دارای بیش‌ترین میزان بار عاملی بوده است.

structural explanation of the environmental geopolitical consequences of the water crisis in the watersheds of western fars province

human's relationship with the natural environment without water reserves or accessible resources can only be a one sided and rootless relationship for humans. this importance has caused some geopoliticians to believe that most of the conflicts and regional wars in the world will be due to water scarcity and crisis. in fact, the only reason is not limited resources, but other factors such as periodic droughts, excessive use of resources, hydrological conditions, social factors such as population growth, migration, lack of proper culture of consumption and mismanagement of resources, inability of responsible institutions. in order to provide water transfer services and ... also have a great impact on it. the purpose of the current research is to explain the environmental geopolitical consequences of the water crisis in the catchment basins of western fars province. this research is applied in terms of purpose and descriptive analytical in terms of method. the statistical population of this research is 138 experts and elite people in the field of political geography and water resources management in fars province, and the sample size was considered to be 102 people using morgan's table. research variables in the field of environmental geopolitical consequences of water crisis in fars province are divided into 4 categories including natural environment, animal plant environment, human environment, climate. the comparison table of the averages shows that the status of all 4 indicators is in the medium to high level and this indicates the critical situation of the watersheds in the west of fars province in terms of environmental geopolitical consequences and among them the climate index is in a more acute situation than the other 3 indicators. the indicators of animal plant environment, natural environment and human environment are in the next ranks in terms of critical situation. in this part, by using the path analysis of structural equations and confirmatory factor analysis, the influence of each of the consequences of the water crisis in the catchment basins of the west of fars province has been investigated. the results of the path analysis of structural equations showed that the animal plant environment is most affected by the water crisis in the western areas of fars province, followed by the natural environment, climate and human environment. also, factor coefficients showed that in the animal plant environment, the items reduction of aquaculture in the catchment area, loss of animal species, in the natural environment, the issues water salinization, pollution of soil resources, soil salinization, destruction and drying of canals and wells, in climate, the items increase in temperature, increase in desert areas and regional climate change and in the human environment, items destruction of infrastructure and houses, destruction of villages, increase in disease had the highest factor load.