ارزیابی وضعیت خشکسالی هواشناسی منطقه لارستان با استفاده از شاخص‌های خشکسالی

هدف از تحقیق حاضر، بررسی وضعیت خشکسالی هواشناسی با مقایسه شاخص‌های خشکسالی و ارائه راه‌کار به منظور به حداقل رساندن آسیب‌های ناشی از آن در شهرستان لارستان در استان فارس می باشد. روش تحقیق به صورت توصیفی تحلیلی با اهداف کاربردی همراه با عملیات میدانی می‌باشد. جامعه این پژوهش منطقه جغرافیایی شهرستان لارستان می باشد. برای این منظور میزان بارندگی و میانگین دما برای یک دوره 14 ساله گردآوری گردید. در این تحقیق با استفاده از شاخص‌های خشکسالی به ارتباط بین آنها و تشخیص میزان خشکسالی در منطقه پرداخته شده است. شاخص بارش استاندارد (spi)، شاخص z چینی(czi)، شاخص عدد z (zsi) و شاخص شناسایی خشکسالی (rdi) محاسبه و با یکدیگر مقایسه شده‌اند. نتایج تحقیق، خشکسالی خفیف تا شدید را در طی این دوره تایید نمود. مقدار شاخص spi برابر1/32 ، rdi برابر 1.62 ،czi برابر 1.21 و zsiبرابر 1.1 بدست‌ آمد. در بازه فوق zsi از نظر انعکاس خشکسالی، کمترین‌ حساسیت‌ و مقدار‌ rdi بیشترین حساسیت را نشان داد. روند تغییرات spi و rdi تشابه‌ بسیار زیادی‌ داشت‌. فراوانی‌ خشکسالی‌ بر حسب‌ شاخص‌های‌ مختلف‌، بین 44.8 تا 69 درصد از مجموع سال‌ها را شامل شد‌. میزان شاخص‌های czi و spi در هر دوره 3، 6، 11 و 14 ساله به هم نزدیک بوده و شاخص zsi در همان دوره از هر دو بالاتر بود. از نظر شدت، خشکسالی‌های‌ خفیف سهم‌ بیشتری‌ و خشکسالی‌های متوسط و شدید سهم کمتری داشتند. مقارن با سال‌های با وقوع حداقل‌ بارش، مقدار عددی‌ rdi کمتر از spi شده و به‌ عبارت دیگر، مقدار منفی‌ و شدت خشکسالی‌ بیشتری‌ را نشان می‌دهد. با افزایش مقدار بارش در سال‌های مرطوب خفیف به بالا مقدار عددی rdi بیشتر از spi گردید که بیانگر حساسیت بیشتر این شاخص نسبت به شرایط محیطی به خصوص دما است. باتوجه به ارزیابی شاخص های فوق، می توان نتیجه گرفت که وقوع خشکسالی در منطقه فوق رخ داده و امکان ادامه و افزایش شدت آن با توجه به کاهش بارندگی در انتهای سال‌های مورد مطالعه امکان‌پذیر است. بنابراین، توجه به اعمال مدیریت صحیح مصرف آب در کشاورزی و کاهش پیامدهای خشکسالی در توسعه این منطقه، لازم و نیازمند برنامه‌ریزی و اجرای اقدام‌های پیشگیرانه و تعیین الگوی مصرف صحیح آب در مقابله با پدیده خشکسالی و توسعه کشاورزی پایدار و حفظ محیط زیست است. این مهم مستلزم به کارگیری دانش فنی کافی در پیش بینی خشکسالی و توان مقابله با آن در سال‌های آتی با توجه به وقوع روند کاهش نزولات جوی و افزایش دما در منطقه می‌باشد.

evaluation of meteorological drought situation in larestan region using drought indicators

the purpose of this research is to investigate the meteorological drought situation by comparing the drought indicators and providing a solution to minimize the damage caused by it in larestan city in fars province in 2023. the research method is descriptive analytical with practical goals along with field operations. the population of this study was the geographical area of larestan city, and the average rainfall and temperature were collected for a period of 14 years. in this research, using drought indicators, the relationship between them and the diagnosis of drought in the region was discussed. standard precipitation index (spi), chinese z index (czi), z number index (zsi) and drought identification index (rdi) were calculated and compared with each other. the research results confirmed mild to severe drought during this period. the values of spi index equal to 1.32, rdi equal to 1.62, czi equal to 1.21 and zsi equal to 1.1 were obtained. in the above interval, zsi showed the lowest sensitivity and rdi value showed the highest sensitivity in terms of drought reflection. the trends of spi and rdi changes were very similar. according to different indicators, the frequency of drought was between 44.8 and 69% of the total number of years. the czi and spi indices were close to each other in each period of 3, 6, 11 and 14 years, and the zsi index was higher than both in the same period. in terms of severity, mild droughts had a larger share and moderate and severe droughts had a smaller share. compared to the years with minimum rainfall, the numerical value of rdi is lower than spi, and in other words, it shows a negative value and greater drought intensity. with the increase in the amount of precipitation in mild to high wet years, the numerical value of rdi became higher than spi, and it indicates the greater sensitivity of this index to environmental conditions, especially temperature. according to the evaluation of the above indicators, it can be concluded that the drought occurred in the above region and the possibility of its continuation and increase in severity is possible due to the decrease in rainfall at the end of the studied years. therefore, paying attention to the proper management of water consumption in agriculture and reducing the consequences of drought in the development of this region is necessary and requires planning and implementation of preventive measures and determining the pattern of correct water consumption in dealing with the phenomenon of drought and developing sustainable agriculture and preserving the environment. this importance requires the use of sufficient technical knowledge in predicting drought and the ability to deal with it in the coming years due to the occurrence of the trend of decreasing precipitation and increasing temperature in the region.