بررسی شاخص‌های خشکسالی و رابطه آن‌ها با کاهش سطح زیر کشت برنج در استان غماص-عراق بین سال‌های 2010 تا 2022

با استفاده از شاخص‌های مبتنی بر سنجش از دور می‌توان خشکسالی را از طریق آثاری که بر گیاهان زراعی دارد مطالعه کرد و نتایج دقیق‌تر و موثرتری دریافت. شرایط شدید خشکسالی در کل کشور عراق سبب شده است جوامع کشاورز برای دهمین سال متوالی شاهد کاهش برداشت برنج ، سبزیجات و میوه باشند. بنابراین کشاورزان مجبورند سطح زمین‌هایی زیر کشت را کاهش دهند که این امر موجب کاهش سطح درآمد و محصولات آن‌ها می‌باشد. استان غماص در کشور عراق یکی از مناطقی است که دارای زمین‌های کشت برنج می‌باشد و دچار خشکسالی شده است. لذا این پژوهش به بررسی روند تغییرات پوشش سطح زیرکشت برنج در این استان و رابطه آن با دمای سطح زمین به منظور بررسی خشکسالی پرداخته است. در این پژوهش جهت مطالعه روند تغییرات پوشش گیاهی از شاخص پوشش گیاهی نرمال شده (ndvi) مربوط به سنجنده مودیس استفاده شد. داده‌های ماهواره‌ای سنجنده مودیس برای منطقه مورد مطالعه طی سال‌های 2010 تا 2022 تهیه و گردآوری شدند. در ادامه از سه شاخص سنجش از دوری ndvi، شاخص وضعیت پوشش گیاهی (vci) و شاخص دمای سطح زمین (lst) به منظور بررسی سطح زیر کشت برنج و نیز دمای سطح زمین و شدت خشکسالی استفاده گردید. بر اساس نتایج به دست آمده سطح زیر کشت محصولات کشاورزی طی این دوره در منطقه مورد مطالعه افزایش یافته است بطوریکه در سال 2010 مساحت سطح زیر کشت بر اساس شاخص‌های vci و ndvi به ترتیب 11875 هکتار و 10337 هکتار می‌باشدکه در سال 2022 به ترتیب به 14775 هکتار و 13275 هکتار افزایش یافت. نتایج نشان داد که بر اساس شاخص ndvi پوشش گیاهی با شیبی ملایم روندی افزایشی را طی این دوره داشته درصورتیکه بر اساس شاخص lst دمای سطح زمین طی این دوره کاهش یافته است. این موضوع نشان‌دهنده آن است که با افزایش پوشش گیاهی، دمای سطح زمین کاهش یافته است. نتایج نشان داد که بر اساس شاخص ndvi پوشش گیاهی روندی افزایشی را طی این دوره داشته درصورتیکه بر اساس شاخص lst دمای سطح زمین طی این دوره کاهش یافته است. این نشان می‌دهد که با افزایش پوشش گیاهی، دمای سطح زمین کاهش یافته است. بااین حال، بر اساس شاخص vci، منطقه مورد مطالعه در وضعیت غیرخشکسالی می‌باشد. لذا با توجه به نتایج بدست آمده افزایش پوشش گیاهی بر اساس ndvi و افزایش شاخص vci و مقایسه ان با دمای منطقه مورد نظر ، نشان از کاهش دمای سطح زمین در طی این 10سال دارد. هر چه دمای سطح زمین کاهش یابد، نشان‌دهنده افزایش پوشش گیاهی و سطح زیر کشت برنج می‌باشد.

investigating the drought index based on satellite images and its relationship with the reduction of the area under rice cultivation, a case study: (ghamas province, iraq)

using indicators based on remote sensing, drought can be studied through its effects on crops and more accurate and effective results can be obtained. the severe drought conditions in the entire country of iraq have caused the farming communities to witness a decrease in the harvest of rice, vegetables and fruits for the tenth year in a row. therefore, farmers have to reduce the area under cultivation, which causes a decrease in their income and products. ghamas province in iraq is one of the regions that has rice cultivation lands and is suffering from drought. therefore, this research has investigated the changes in the surface coverage under rice cultivation in this province and its relationship with the surface temperature in order to investigate drought. in this research, the normalized difference vegetation index (ndvi) related to the modis sensor was used to study the changes in vegetation cover. modis satellite data were prepared and collected for the study area during the years 2010 to 2022. next, three remote sensing indices, ndvi, vegetation condition index (vci) and land surface temperature (lst) were used to investigate the area under rice cultivation as well as land surface temperature and drought severity. according to the obtained results, the cultivated area of agricultural products has increased during this period in the studied area, so that in 2010 the area under cultivation according to vci and ndvi indices is 11875 ha and 10337 ha ,respectively, while in 2022, it increased to 14775 ha and 13275 ha, respectively. the results showed that according to the ndvi, vegetation cover with a gentle slope had an increasing trend during this period, while according to the lst result, the land surface temperature decreased during this period. this shows that with the increase in vegetation, lst has decreased. the results showed that according to the ndvi index, the vegetation cover had an increasing trend during this period, while according to the lst index, the surface temperature of the earth decreased during this period. this shows that with the increase in vegetation, the surface temperature of the earth has decreased. however, according to the vci index, the studied area is in a non-drought condition. therefore, according to the obtained results, the increase in vegetation cover based on ndvi and the increase in vci index and comparing it with the temperature of the target area, shows a decrease in the temperature of the earth's surface during these 10 years. as the temperature of the ground surface decreases, it indicates an increase in vegetation cover and the area under rice cultivation.