تاریخ فکر و بحران‌های زمینه ای - آستانه ای انقلاب اسلامی

«انقلاب‌های اجتماعی» در چندین حوزه مطالعات انسانی – اجتماعی از جمله در «جامعه‌شناسی تاریخی»، «جامعه‌شناسی سیاسی»، « روا‌ن‌شناسی اجتماعی» و «تاریخ اجتماعی» مورد مطالعه و بررسی قرار گرفته است. الگو و چارچوب فکری در این زمینه، کالبدشکافی انقلاب اثر کرین برینتون است. یکی از مباحث عمده در مطالعات «انقلاب»، بحران‌های زمینه‌ای هر انقلابی است. این مبحث در مورد انقلاب اسلامی ایران، به طور عمده با رهیافت‌ها و روش‌های عین‌گرایانه – پوزیتیویستی، ساختار گرایانه، و بعضا فرهنگی مطالعه و پژوهش شده است؛ زیرا در آثار سایر محققان این حوزه، اثری از بررسی در باب بحران‌های زمینه‌ای – آستانه‌ای از منظر «اندیشه‌ای – فکری (discursive) نیست. یافته ‌های پژوهشی نشان می‌ دهد که این کار با اتکاء به رهیافت دیالکتیکی گادامر برای نزدیک کردن افق فکری شخصیت‌های مورد نظر انجام شده است. بر این اساس می‌توان گفت که تفکرات همه اندیشمندان مورد ارزیابی  در این کار پژوهشی، بحران مشروعیت، بحران ناکارامدی و بحران فرهنگی – هویتی را علاوه بر بحران‌های اقتصادی در جامعه ایران شناسایی کرده‌ اند. این متفکرین، در کنار سایه سنگین استعمار خارجی و استبداد داخلی به بررسی میزان تاثیرگذاری استثمار درونی که توسط قدرتمندان اجتماعی تحمیل می ‌شد، بسیار زیرکانه آن را در قالب کتاب و یا فیلم انعکاس داده‌اند؛  بدون آنکه فعالیت سیاسی ضد حکومتی آشکار و مستقیمی را در آثار خود، به تصویر کشند و در حقیقت هر کدام به نوعی توانستند وضعیت حال را  از طریق  بحران ‌های زمینه‌ ای گذشته تبیین کنند.

intellectual history and the contextual crises of the islamic revolution

social revolutions have been studied and analyzed in several areas of human-social studies, including in historical sociology, “political sociology”, “social psychology”, and social history. one of the major topics in the studies of revolution is the crises on the threshold of every revolution. as regards the crises, related to the islamic revolution of iran, this issue has been studied and researched mainly with objectivist-positivist, or structuralist, and sometimes cultural approaches and methods. but there is no research on contextual crises from a discursive perspective. research findings show that this was done by relying on gadamer's dialectical approach to bring closer the intellectual horizon of the characters in question. based on this, it can be said that the thoughts of all the evaluated thinkers in this research have identified the crisis of legitimacy, the crisis of inefficiency and the cultural-identity crisis in addition to the economic crises in the iranian society. in addition to the heavy shadow of foreign colonialism and domestic tyranny, these thinkers have very cleverly reflected it in the form of books or films to examine the effectiveness of internal exploitation imposed by the social powerful, without the obvious anti-government political activity. and depict directness in their works. and in fact, each of them was somehow able to explain the current situation through the underlying crises of the past.