انقلاب اسلامی از نظریه تا عمل: تئوکراسی به مثابه دموکراسی در جمهوری اسلامی ایران

این مقاله نشان می‌دهد که چرا و چگونه نظریه ولایت فقیه علیرغم چالش‌های نظری ایرانی و اسلامی توانست با ادغام دو رهیافت کلامی و فلسفی در دو سویه «الیتیسم» و «قراردادگرایی»، به یک نظریه پایدار و کارآمد برای تشکیل نظام جمهوری اسلامی تبدیل شود. پژوهش حاضر به روش اسکینری و فهم محتوا از زمینه تاریخی نشان می‌دهد که تشکیل جمهوری اسلامی و بقای آن، مبتنی بر یک سلسله مباحث عمیق نظری در اندیشه سیاسی اسلام و کوشش‌های پر دامنه تاریخی و انقلابی به ویژه پس از دوره مشروطه خواهی است. لذا با طرح ایده آلیسم ایرانی مبتنی بر اندیشه فارابی و ایده الیسم مدنی، مبتنی بر جنبش‌های سیاسی معاصر و نیز نظریه شیخ‌الاسلام ناییینی، و سرانجام نظریه ولایت فقیه در اندیشه امام خمینی، نشان می‌دهد که جهانگیری و جهانداری ایرانی در تاریخ معاصر به لحاظ رئالیستی به طور خاص، و نیز جریان تمدن اسلامی - ایرانی به شکل عام، فارغ از هر گونه نظریه دترمینسیتی در نظریه غیبت، امری محتوم و گریز ناپذیر بوده است.

islamic revolution from theory to practice: theocracy as democracy in the islamic republic of iran

this article shows why and how the velayat al-faqih theory، despite the iranian and islamic theoretical challenges، was able to become a stable and efficient theory for the formation of the islamic republic، by integrating two theological and philosophical approaches in the two directions of “elitism” and “contractualism”. based on skinner’s methodology، the current research، shows that the formation of the islamic republic and its survival is not accidental، but based on a series of theoretical discussions and wide-ranging practical and revolutionary efforts. iranian idealism based on farabi's thought and civil idealism، and contemporary political movements، as well as the theory of sheikh al-islam naini، and finally the theory of religious authority in imam khomeini's thought، are some of document and proofs presented here، in this realm. finally the research shows that in islamic republic of iran، the negotiation among the two sides of theories، and policy making، is inevitably determined in the shadow of shia's 12th imam. however the civil society has the prominent role in the political.