تاثیر ابزارهای تخصیص ارز بر پایداری ذخایر رسمی: مطالعه موردی مزایده ارز خارجی در عراق و دلالت‌های آن برای ایران

 مدیریت ذخایر ارزی در اقتصادهای وابسته به نفت، چالشی مشترک و کلیدی برای ثبات اقتصاد کلان در کشورهایی مانند عراق و ایران است. سیاست «مزایده ارز خارجی» به عنوان یکی از ابزارهای مداخله‌ای، نقشی دوگانه ایفا می‌کند: از یک سو ابزاری برای تثبیت نرخ ارز و از سوی دیگر، عاملی بالقوه برای فرسایش ذخایر رسمی است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل کمّی تاثیر این سیاست بر سطح ذخایر رسمی خارجی عراق طی دوره مارس 2018 تا دسامبر 2023 و با استفاده از مدل خودرگرسیونی با وقفه‌های توزیعی (ardl) انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که حجم مزایده ارزی تاثیری منفی، معنادار و فزاینده بر ذخایر رسمی دارد؛ به‌طوری‌که کشش این اثر از 0.18- در کوتاه‌مدت به 0.65- در بلندمدت افزایش می‌یابد. همچنین، ضریب تصحیح خطا (0.42-) حاکی از سرعت مناسب تعدیل عدم‌تعادل‌ها به سمت مسیر بلندمدت است. در مقابل، درآمدهای نفتی به‌عنوان مهم‌ترین عامل جبرانی، تاثیر مثبت و معناداری (با کشش 0.32+ در کوتاه‌مدت و 0.89+ در بلندمدت) بر ذخایر دارند. این یافته‌ها، ضمن تبیین پویایی‌های اقتصاد عراق، دلالت‌های سیاستی مهمی برای نظام ارزی ایران ارائه می‌دهد و بر اهمیت مدیریت بهینه ابزارهای تخصیص ارز (مانند مرکز مبادله ارز و طلای ایران) در جهت حفظ پایداری ذخایر راهبردی کشور تاکید می‌کند.

the impact of currency allocation mechanisms on the sustainability of official reserves: a case study of iraq's foreign currency auction and its implications for iran

the management of foreign exchange reserves in oil-dependent economies constitutes a shared and critical challenge for macroeconomic stability in nations such as iraq and iran. the foreign currency auction policy, functioning as an interventionist instrument, plays a dual role: on one hand, it serves as a mechanism for exchange rate stabilization, while on the other, it poses a potential threat of official reserve erosion. this study aims to quantitatively analyze the impact of this policy on the level of iraq's official foreign reserves over the period from march 2018 to december 2023, utilizing the autoregressive distributed lag (ardl) model. the findings indicate that the volume of currency auctions exerts a negative, significant, and escalating impact on official reserves, with the elasticity of this effect intensifying from -0.18 in the short run to -0.65 in the long run. furthermore, the estimated error correction term (ect) coefficient (-0.42) indicates an appropriate speed of adjustment of disequilibria towards the long-run equilibrium path. conversely, oil revenues, identified as the most significant compensatory factor, exhibit a positive and significant impact on reserves, with elasticities of +0.32 in the short run and +0.89 in the long run. while elucidating the dynamics of the iraqi economy, these findings offer critical policy implications for iran's foreign exchange system, emphasizing the imperative of optimally managing currency allocation mechanisms (such as the iran center for exchange of currency and gold) to ensure the sustainability of the nation's strategic reserves.