اشباع‌ناپذیری پولی و تامین مالی بانک محور

در ادبیات اقتصادی تعاریف مختلفی از انواع نرخ‌های بهره (بین زمانی، درون زمانی، ذهنی و نیز پولی و بانکی) وجود دارد که معمولاً با تعبیر یکسانی از آنها یاد می‌شود. این در حالی است که نرخ‌های بهره، اثرات مختلفی بر متغیرهای کلان اقتصادی داشته و از نقشی ویژه در تنظیم‌گری فعالیت‌های اقتصادی برخوردار هستند. از بعد نظری، تامین مالی بانک‌محور به شیوه کنونی به دلیل ویژگی اشباع‌ناپذیری تقاضای پول و وجود انگیزه‌های سفته‌بازی، نواقصی ایجاد می‌کند که به طور مشخص محدود کردن سطح اشتغال، تولید ناکارا و بروز تورم از مهم‌ترین آثار آن است. این ویژگی در کنار وجود دو منشا بین زمانی و درون زمانی بهره بانکی، نه‌تنها باعث عدم تعادل اقتصادی می‌شود بلکه فعالیت‌های بخش حقیقی اقتصاد را حتی باوجود بازدهی‌های بالاتر از بهره بانکی نیز غیرقابل‌توجیه می‌سازد. از‌این‌رو، نگاهی عمیق‌تر به نقش انواع نرخ بهره در اقتصاد و به‌طور‌ خاص اثر بهره پولی، ضروری به نظر می‌رسد. مطالعه حاضر ابتدا توضیح می‌دهد که وجود نرخ بهره درون زمانی و نیز خاصیت اشباع‌ناپذیری پولی، باعث عدم شکل‌گیری تعادل اشتغال کامل و بروز بیکاری پایدار می‌شود. سپس با استفاده از اصول اقتصاد خرد، ثابت می‌کند: 1- در شرایط وجود نرخ بهره پولی مثبت، اگرچه رشد و هدایت اعتبار می‌تواند رشد تولید را به همراه داشته باشد اما به‌طور خاص به دلیل تاثیر تورم بر مصرف‌کننده و نیز به دلیل غلبه هزینه دریافت اعتبار بر منافع آن، ضامن رفاه اجتماعی (شامل نهاد بانک، بخش تولید و گروه مصرف‌کنندگان) نخواهد بود؛ 2- در صورتی هدایت اعتبار، دارای اثرات منفی نخواهد بود که نرخ بهره پولی، حداکثر برابر صفر باشد. با توجه به نتایج، مطالعه تامین مالی بانک‌ها در بستر بانکداری مشارکتی و به شکلی که منابع موردنیاز تولید از استخر نقدینگی موجود تامین شود را به‌عنوان راهکاری که می‌تواند ضامن افزایش تولید توام با رفاه بالاتر مصرف‌کننده نهایی باشد، پیشنهاد می‌کند.

monetary insatiability and bank-based financing

in the economic literature, various definitions exist for different types of interest rates (intertemporal, intratemporal, subjective, as well as monetary and banking), which are often referred to under the same interpretation. however, interest rates have diverse effects on macroeconomic variables and play a crucial role in regulating economic activities. from a theoretical perspective, the current model of bank-based financing, due to the characteristic of monetary insatiability in money demand and the presence of speculative motives, generates deficiencies that specifically result in limiting the level of employment, inefficient production, and the emergence of inflation. this characteristic, alongside the dual origin of banking interest rates in both intertemporal and intratemporal dimensions, not only creates economic disequilibrium but also renders the activities of the real sector unjustifiable, even when returns exceed banking interest rates. therefore, a deeper look into the role of different types of interest rates in the economy, and particularly the effects of monetary interest, appears essential. the present study first explains that the existence of intratemporal interest rates and the property of monetary insatiability hinder the formation of full employment equilibrium and lead to persistent unemployment. then, using principles of microeconomics, it demonstrates: (1) under conditions of a positive monetary interest rate, although growth and credit allocation may promote production growth, specifically due to the impact of inflation on consumers and the dominance of credit acquisition costs over its benefits, it cannot guarantee social welfare (including the banking institution, the production sector, and consumer groups); (2) credit allocation will not have negative effects only if the monetary interest rate is at most equal to zero. based on the results, the study suggests examining bank financing within the framework of participatory banking, in which production needs are met through the existing liquidity pool, as a solution that can ensure an increase in production alongside higher welfare for the final consumer.