بنگاه‌داری یا بنگاه‌سازی؛ رویکرد بانک‌های توسعه‌ای

تامین منابع مالی مورد نیاز طرح‌ها و پروژه‌های زیرساختی و توسعه صنعتی همواره یکی از چالش‌های اصلی کشورهای در حال توسعه است که در این راستا بانک‌های توسعه‌ای می‌توانند نقش مهمی ایفا نمایند. بانک‌های توسعه‌ای، نهادهای مالی هستند که وظیفه آن‌ها تامین مالی بلندمدت برای بخش‌های تولیدی و زیربنایی است که اغلب با کمک‌های فنی و مدیریتی همراه است. فعالیت این بانک‌ها به دلیل ماهیت توسعه‌ای آن‌ها با فعالیت بانک‌های تجاری تفاوت دارد. بانک‌های تجاری غالباً برای کسب سود و به حداکثر رساندن ثروت سهامداران خود صرفاً به پرداخت تسهیلاتی می‌پردازند که زودبازده‌ و کم ریسک‌تر هستند؛ اما بانک‌های توسعه‌ای از طریق تجهیز و تخصیص منابع میان مدت و بلندمدت، تشویق و ترغیب سرمایه‌گذاری بخش خصوصی و ارائه خدمات کارشناسی فنی از جنبه‌های حقوقی و اقتصادی، به دنبال رفع مشکلات سرمایه‌گذاری هستند. مطالعه حاضر با روش توصیفی به نحوه تامین مالی برخی بانک‌های توسعه‌ای در کشورهای منتخب و نقش آن‌ها در سرمایه‌گذاری و توسعه اقتصادی می‌پردازد. نتایج حاصله بیانگر آن است که تملک سهام بنگاه‌های اقتصادی و تامین نیاز مالی آن‌ها با استراتژی خروج از بنگاه به عبارت دیگر بنگاه‌سازی یکی از رویکردهای مرسوم این بانک‌ها است که به دلایلی همچون کاستن از عدم تقارن اطلاعات بین وام‌دهنده و وام‌گیرنده، کاهش مشکل نمایندگی و همسویی منافع بین بنگاه و بانک و دسترسی بلندمدت‌تر بنگاه به منابع مالی می‌تواند نقش بسزایی در تشکیل سرمایه ایفا نماید. لذا در شرایط فعلی اقتصاد ایران که نیاز به سرمایه‌گذاری بیش از پیش احساس می‌شود و به دلیل عدم تقارن اطلاعات امکان انحراف تسهیلات به سمت فعالیت‌های غیر مولد وجود دارد، بهره‌گیری از این رویکرد در تامین مالی می‌تواند زمینه توسعه و رشد اقتصادی بالاتر در بخش‌های اقتصادی مورد هدف را فراهم آورد.

enterprise ownership or enterprise creation; the approach of development banks

financing infrastructure projects and industrial development initiatives has always been one of the main challenges faced by developing countries, in which development banks can play a significant role. development banks are financial institutions whose primary function is to provide long-term financing for productive and infrastructural sectors, often accompanied by technical and managerial assistance. the activities of these banks, due to their developmental nature, differ fundamentally from those of commercial banks. commercial banks generally aim at generating profit and maximizing shareholder wealth by extending loans that are short-term, quick-yielding, and low-risk. in contrast, development banks, through mobilizing and allocating medium- and long-term resources, encouraging and facilitating private sector investment, and offering expert technical services in legal and economic domains, seek to address investment-related challenges. the present study, using a descriptive method, examines the financing mechanisms of selected development banks in various countries and their role in investment and economic development. the findings indicate that equity ownership in enterprises and providing their financial needs, with a defined exit strategy—referred to as enterprise creation—is among the common approaches adopted by these banks. this approach, for reasons such as reducing information asymmetry between lenders and borrowers, mitigating agency problems, aligning the interests of enterprises and banks, and granting enterprises long-term access to financial resources, can play a critical role in capital formation. therefore, in the current state of the iranian economy, where the need for investment is strongly felt and where information asymmetry increases the likelihood of diverting credit toward non-productive activities, adopting this approach in financing can pave the way for higher levels of development and economic growth in targeted sectors.