اثر ناترازی سیستم بانکی بر فعالیت‌ بنگاه‌های اقتصادی در بخش‌های مختلف اقتصاد ایران

روند گذشته اقتصاد ایران نشان می‌دهد که اساساً مهم‌ترین منبع تامین مالی سرمایه‌گذاری، استقراض از سیستم بانکی بوده است و استقراض از بازار سرمایه و سایر منابع، در حد پایینی به تامین مالی بنگاه‌ها کمک کرده‌اند. این در حالی است که ناترازی در سیستم بانکی به عنوان یک عامل مهم، می‌تواند نقش مخربی را بر تامین مالی سرمایه‌گذاری و بنگاه‌ها ایفا کند و باعث شود که بانک‌ها قدرت اعتباردهی پایین‌تری را به سرمایه‌گذاری و تولید داشته باشند. این مطالعه سعی دارد که در چارچوب یک الگوی اقتصادسنجی و با روش سیستم معادلات همزمان، اثر ناترازی سیستم بانکی را بر رشد اقتصادی در بخش‌های مختلف اقتصاد مورد ارزیابی قرار دهد. برای این منظور از داده‌های اقتصاد ایران در بخش‌های مختلف اقتصاد طی دوره 1401-1380 استفاده خواهد شد. نتایج نشان می‌دهد که ناترازی سیستم بانکی اثر منفی بر تامین مالی بخش‌های مختلف اقتصاد از سیستم بانکی دارد. همچنین با توجه به اثر مثبت و معنادار تامین مالی از سیستم بانکی بر سرمایه‌گذاری و اثر مثبت و معنادار سرمایه‌گذاری بر رشد ارزش افزوده در بخش‌های مختلف اقتصاد، ناترازی سیستم بانکی اثر منفی بر سطح فعالیت‌های بخش‌های اقتصاد خواهد داشت و به عنوان یک محدودیت ظاهر می‌شود. علاوه‌براین نتایج نشان می‌دهد نرخ سود حقیقی تسهیلات اعطایی، اثری بر تقاضای اعتبار و تامین مالی از سیستم بانکی و سرمایه‌گذاری در بخش‌‌های اقتصاد نداشته، در حالی که در حذف ناترازی سیستم بانکی اثرگذار است. بر این اساس سیاست‌گذار پولی باید اقدامات جدی در راستای حذف ناترازی سیستم بانکی و علامت‌دهی نرخ بهره در سیستم اقتصادی و پولی داشته باشد. 

the effect of banking system imbalance on the activities of economic enterprises in different sectors of iran’s economy

the historical trend of iran’s economy shows that the most important source of financing investment has essentially been borrowing from the banking system, while borrowing from the capital market and other sources has contributed minimally to the financing of enterprises. however, imbalance in the banking system, as an important factor, can play a destructive role in financing investment and enterprises, causing banks to have a lower lending capacity for investment and production. this study seeks to evaluate the effect of banking system imbalance on economic growth across different sectors of the economy within the framework of an econometric model using the simultaneous equations system method. for this purpose, data from various sectors of iran’s economy during the period 2001–2022 were employed. the results indicate that banking system imbalance has a negative effect on the financing of different sectors of the economy by the banking system. moreover, given the positive and significant effect of financing from the banking system on investment and the positive and significant effect of investment on value-added growth across different sectors of the economy, banking system imbalance exerts a negative impact on the level of activities in economic sectors and emerges as a constraint. in addition, the findings reveal that the real interest rate of granted facilities has no effect on credit demand, financing from the banking system, or investment in economic sectors, while it plays a role in eliminating banking system imbalance. accordingly, monetary policymakers must take serious measures to eliminate banking system imbalance and to signal interest rates within the economic and monetary system.